اروتیک ووپکایمین

ووپکایمین قومی کوچک از اقوام اوک کوهستانی است که جنگل اجدادی‌اش روی یک ذخیره‌ی بزرگ مس و طلا قرار دارد و همین یک واقعیت، تاریخ اخیر آنان را رقم زده است. سرزمینشان در کوه‌های استار در استان غربی پاپوآ گینه نو و نزدیک مرز اندونزی قرار دارد. این سرزمینی از ستیغ‌های شیب‌دار و باران‌خورده است که پیرامون بالادست رود اوک تدی و سرچشمه‌های رود فلای گسترده شده است. نام آنان به -مین ختم می‌شود، مانند نام اقوام همسایه یعنی تلفولمین و تیفالمین. این پسوند شیوه‌ی معمول نام‌گذاری اقوام در میان اوک کوهستانی است.

زبانشان به خانواده‌ی اوک تعلق دارد که بخشی از گروه گسترده‌تر ترانس-گینه نو است. این زبان آنان را به زنجیره‌ای از جوامع کوهستانی پیوند می‌دهد که در بخش بزرگی از زندگی آیینی نیز با آنان مشترک‌اند. پیش از معدن، زندگی روزمره حول باغ‌های تارو با کشت گردشی می‌گشت، محصولی که هم در آیین اهمیت داشت و هم در آشپزخانه. مردم خوک هم پرورش می‌دادند، پاندانوس می‌کاشتند و جانوران کیسه‌دار، پرندگان و کاسواری شکار می‌کردند. خانه‌های مردان یادگارهای نیاکان را نگه می‌داشتند و میزبان سلسله‌ای از آیین‌های تشرف مردانه‌ی مرحله‌به‌مرحله بودند. این آیین‌ها به سنت دینی اوک کوهستانی تعلق داشتند که به نیای زن، افک، بازمی‌گردد. دانش مقدس گام‌به‌گام بر مردان جوان آشکار می‌شد و از زنان و تشرف‌نیافتگان پنهان نگه داشته می‌شد.

کوه طلا

تماس با جهان بیرون دیر آغاز شد. کاوشگران شرکت کنکات در اواخر دهه‌ی 1960 مس را در کوه فوبیلان یافتند و معدن اوک تدی در سال 1984 تولید را آغاز کرد. در فاصله‌ی یک نسل، مردمی که در آبادی‌های کوچک و پراکنده بزرگ شده بودند، در کنار تابوبیل زندگی می‌کردند: شهرکی شرکتی با جاده، باند فرود، مشاغل مزدی و تازه‌واردانی که شمارشان بسیار بیش از ووپکایمین بود. معدن غرامت، آموزش و پول نقد به همراه آورد. همچنین زمین باغ‌ها و جنگل‌های شکار را برای گودال معدن، انباشتگاه‌های پسماند و شهرک از آنان گرفت. شناخته‌شده‌ترین آسیب از پسماند معدنی بود که به پایین رودهای اوک تدی و فلای فرستاده شد و سنگین‌ترین ضربه را بر مردمان دشت‌نشین پایین‌دست وارد کرد. با این حال، ووپکایمین مالک زمینی‌اند که معدن از آن آغاز می‌شود و بخش عمده‌ی مناسبات آنان با شرکت و دولت از همین جایگاه می‌گذرد.

امروزه بیشتر ووپکایمین مسیحی‌اند و کیش خانه‌ی مردان کم‌رنگ شده است. پیوندهای طایفه‌ای با زمین‌های مشخص هنوز تعیین می‌کند چه کسی صاحب حق است و چه کسی طلبکار است. بسیاری میان باغ‌های روستا و کار مزدی در شهر در رفت‌وآمدند. کمتر مردمی تا این اندازه مستقیم با آنچه یک معدن جهانی بر سر یک سرزمین مادری می‌آورد زندگی می‌کنند، و ووپکایمین هنوز آن سرزمین را خانه‌ی خود می‌دانند.