اروتیک بیاک

بیاک‌ها دریانوردان خلیج سندروواسیه‌اند، خلیجی پهن که ساحل شمالی گینه نو را می‌شکافد. جزایر زادگاهی‌شان، بیاک، سوپیوری و نومفور، نزدیک دهانهٔ خلیج قرار دارند. برای قرن‌ها، کرجی‌های بیاک یورش‌گران، بازرگانان و مهاجران را فراتر از آن جزایر می‌بردند: به سوی غرب در امتداد ساحل سر پرنده، به جزایر راجا آمپات، و تا سلطنت تیدور در مولوک که از بیاک باج می‌گرفت و در عوض به رهبران بیاک عنوان می‌داد. این گستره بیرونی هنوز هم ایشان را تعریف می‌کند. جامعه‌های بیاک در شهرهای ساحلی سراسر پاپوای اندونزی زندگی می‌کنند و خانواده‌های بیاک از دیرباز معلم، کشیش، کارمند دولتی و چهره‌های سیاسی به منطقه داده‌اند.

زبان بیاک یک زبان آوسترونزی است. با دیگر زبان‌های جزیره‌ای و ساحلی خلیج و با زبان‌های جنوب هالماهرا پیوند دارد، نه با زبان‌های پاپوایی که در درون سرزمین اصلی بدان سخن گفته می‌شود. گویش‌های محلی بسیار دارد و همراه با مهاجران بیاک و نخستین فعالیت‌های مبلغان مسیحی در امتداد ساحل شمالی پراکنده شد. امروز تقریباً همه افراد زبان اندونزیایی را نیز می‌دانند و زبان خانگی در میان جوانان رو به کاهش است. زندگی اجتماعی بر محور کرت می‌چرخد، تبارهایی که نسب‌شان از سوی پدر دنبال می‌شود و ادعاهای زمین و پیوندهای ازدواج را استوار می‌کنند. پول عروس کاری جدی است. سنتاً با بشقاب‌های چینی عتیقه و پارچه پرداخت می‌شد و با تشریفات عمومی تحویل داده می‌شد. ور، سنت شعر آوازی، از دیرباز تولد، آیین‌های گذار، عروسی‌ها و مرگ را نشانه‌گذاری کرده است.

مبلغان پروتستان در اواسط قرن نوزدهم به خلیج رسیدند و امروزه مسیحیت میان بیاک‌ها تقریباً همگانی است. اما اندیشهٔ کهن‌تری را که هنوز بخشی از هویت بیاک است از میان نبرد: کوریری، عصری وعده‌داده‌شده بی‌مرگ، بی‌گرسنگی و بی‌رنج. این اندیشه بخشی از داستان مانارماکری است، پیرمردی تحقیرشده و پوشیده از زخم که رازش را از ستارهٔ صبحگاهی ربود و با سوگند بازگشت دور شد. جنبش‌های کوریری بارها در دوران حکومت هلند سر برآوردند. بزرگ‌ترینشان در زمان اشغال ژاپن در آغاز دهه 1940 پدید آمد و با رویارویی مسلحانه و تلفات سنگین پایان یافت. خود جزیرهٔ بیاک در 1944 به میدان نبردی بزرگ بدل شد. از آن زمان جزیره از دو سو در قلب سیاست پاپوایی قرار داشته است. فرانس کایسیپو، بیاکی که از پیوستن به اندونزی حمایت کرد، بر اسکناس 10,000 روپیه‌ای دیده می‌شود، در حالی که در 1998 نیروهای امنیتی به سوی مردمی آتش گشودند که پرچم ستارهٔ صبح را در شهر بیاک برافراشته بودند.