اروتیک سونگهای

سونگای‌ها مردمی رودنشین هستند. جهان آن‌ها همواره در امتداد میانهٔ رود نیجر سازمان یافته است، یعنی در خمیدگی بزرگی که رود به سمت شمال به درون منطقهٔ ساحل می‌پیچد و سپس به جنوب بازمی‌گردد، و این جغرافیا بسیاری از ویژگی‌های آنان را توضیح می‌دهد. سونگای‌ها که ماهی‌گیر، کشاورز ارزن و برنج در دشت‌های سیلابی، و بازرگانانی بودند که کالا را میان لبهٔ صحرا و ساوانا جابه‌جا می‌کردند، با تکیه بر همین دالان رودخانه‌ای یکی از بزرگ‌ترین امپراتوری‌هایی را ساختند که آفریقا به خود دیده است. در اوج آن در سده‌های پانزدهم و شانزدهم، در دورهٔ سنی علی و سلسلهٔ آسکیا، امپراتوری سونگای از ورودی‌های اطلسی سنگال تا سرزمین‌های هائوسا در نیجریهٔ کنونی گسترش داشت و تیمبوکتو و گائو لنگرگاه‌های فکری و تجاری آن بودند. حملهٔ مراکشی‌ها در سال 1591 فصل امپراتوری را پایان داد، اما مردم پایان نیافتند؛ سونگای‌ها باقی ماندند و امروز نیز هستند، و ستون فقرات جمعیتی رود نیجر از تیمبوکتو به سمت پایین‌دست تا نیامی به شمار می‌روند.

زبان آن‌ها معمایی است که زبان‌شناسان هنوز بر سر آن بحث می‌کنند. زبان سونگای معمولاً ذیل زبان‌های نیلی-صحرایی طبقه‌بندی می‌شود، اما در آن خانواده عجیب به نظر می‌رسد؛ این زبان که همسایگانی ماندی، بربر و هائوسا آن را احاطه کرده‌اند، از همهٔ آن‌ها تأثیر پذیرفته و در عین حال به‌وضوح خود باقی مانده است. زارماها، بزرگ‌ترین شاخهٔ سونگای، در جنوب‌غربی نیجر متمرکزند و به گویشی بسیار نزدیک به آن سخن می‌گویند؛ یک گویشور سونگای از گائو و یک گویشور زارما از نیامی با تلاش یکدیگر را می‌فهمند. شاخه‌های دیگر، از جمله دندی‌ها که جنوب‌تر در امتداد رود تا درون بنین زندگی می‌کنند، کائادو و ووگو، از همان محور نیجر پراکنده شده‌اند.

اسلام زود رسید و تجارت صحرا آن را آورد، و تا زمان آسکیاها دین دولت و طبقهٔ عالمان شده بود. امروز نیز دین غالب سونگای‌ها، با اکثریت قاطع، همچنان همان است، اما با سنت‌های ارواح‌باورانهٔ کهن‌تر گفتگوی واقعی دارد، که بارزترین آن‌ها آیین‌های تسخیر هولی است که در آن ارواح مرتبط با مکان‌های خاص، نیاکان یا نیروهای طبیعی از طریق موسیقی و رقص فراخوانده می‌شوند. پیروان این آیین‌ها هیچ تناقضی نمی‌بینند؛ ارواح و دعاها در سطوح متفاوت یک زندگی واحد جای دارند. سنت گریو نیز اینجا قوی است، با مداحان و مورخانی که این پیشه را موروثی دارند و سالنامه‌های شفاهی آن‌ها نسب‌نامه‌ها و کردارهای پادشاهان آسکیا را با جزئیات چشمگیری حفظ کرده است. ساختار اجتماعی سونگای از نظر تاریخی طبقاتی بوده است: اشراف، عامهٔ آزاد، کاست‌های پیشه‌وری، و فرزندان تبارهای برده؛ و اگرچه مقولات حقوقی از میان رفته‌اند، حافظهٔ اجتماعی آن‌ها هنوز باقی است.