اروتیک شلحه

شیلها مردم تاشلحیت‌اند و زبان بیش از هر مرزی کار هویت را انجام می‌دهد. تاشلحیت پرگویشورترین گونهٔ بربری در مراکش است و برخلاف معمول زبان‌های بربری، پیشینهٔ مکتوب دارد: عالمان دینی در سوس تا قرن شانزدهم منظومه‌های آموزشی بلند به این زبان و با خط عربی می‌سرودند. مشهورترین آنان محمد اوزال است که منظومهٔ فقهی‌اش در مذهب مالکی، از قرن هجدهم، نسل‌ها در مکتب‌خانه‌های روستایی رونویسی، تدریس و از بر خوانده شد. این ادبیات نوعی خودباوری را توضیح می‌دهد. گویشوران تاشلحیت هرگز چندان عربی را زبان اندیشیدن و زبان خود را زبان شایعه‌پراکنی ندانسته‌اند. میهن ایشان اطلس بزرگ غربی، تمام آنتی‌اطلس و دشت سوس میان آن دو است که تا اقیانوس اطلس در آگادیر و در خشکی تا تارودانت و تیزنیت امتداد دارد. این سرزمین آرگان است: خشک، پلکانی و پرزحمت.

ادارهٔ روستا در اینجا مدت‌ها پیش از آن‌که دولت مراکش به بالای دره‌ها برسد امری محلی بود. مجلسی به نام جماعه بر پایهٔ حقوق عرفی گرد می‌آمد و وظایف را به نوبت میان اعضا می‌گرداند، و هر جامعه انباری مشترک به نام آگادیر داشت، بنایی مستحکم که هر خانواده غله، روغن، نقره و اسناد حقوقی خود را در آن پشت یک در محافظت‌شده نگه می‌داشت. صدها بنا از این دست هنوز در آنتی‌اطلس برپاست که بیشترشان اکنون خالی‌اند. همین جوامع بسیار بیش از یک قرن است که نیروی کار صادر می‌کنند: بقال سوسی در کازابلانکا و فرانسه نهادی شناخته‌شده است، جوانان در شانزده‌سالگی می‌روند، پول به خانه می‌فرستند، در زادگاه ازدواج می‌کنند و برای به خاک سپرده شدن به آنجا بازمی‌گردند. دکان در شهر است، اما تعلق در روستا می‌ماند. اسلام سنیِ مالکی بر نقشه‌ای انبوه از اولیای محلی و خانقاه‌های صوفی سایه افکنده است، و این منطقه یکی از بزرگ‌ترین گسست‌های سیاسی مراکش را پدید آورد: جنبش موحدون که در قرن دوازدهم در اطلس بزرگ در تینمل آغاز شد و سپس از شهر مراکش تا اشبیلیه حکومت کرد. سرگرمی را روایس فراهم می‌کنند، شاعر-نوازندگانی حرفه‌ای که با کمانچه‌ای تک‌سیم سفر می‌کنند و شکایت، شایعه و اندرز اخلاقی را به شعر درمی‌آورند. نکته‌ای دربارهٔ نام: شلوح، یا شلوه، نامی است که دیگران بر ایشان می‌نهند. خودشان یکدیگر را ایشلحین یا به‌سادگی امازیغ می‌نامند.