اروتیک موردوین‌ها

موردوین‌ها یکی از قدیمی‌ترین مردمان بومی ولگای میانی هستند، و نخستین چیزی که باید درباره‌شان دانست این است که «موردوین» در بیشتر موارد برچسبی است که بیگانگان به آنان زده‌اند. خود این مردم به دو بخش روشن تقسیم می‌شوند: ارزیا در شمال و شرق، و موکشا در جنوب و غرب. آنان به زبان‌های اورالی خویشاوند اما دشوار برای فهم متقابل سخن می‌گویند، آن‌قدر نزدیک که زبان‌شناسان آنها را در گروه موردوینی قرار می‌دهند، و آن‌قدر دور که یک ارزیا و یک موکشا معمولاً برای تفاهم به روسی روی می‌آورند. شاخه‌های کوچک‌تری مانند قاراتای، تریوخان، تنگوشف و شوکشا در لبه‌های این شکاف قرار دارند، اغلب تحت تأثیر تاتارها یا تا حدی روسی‌شده، و وجودشان اصلاحی سودمند بر روایت رسمی دو ملتی است که مردم‌شناسان شوروی می‌پسندیدند.

سرزمین اصلی آنان کمربند جنگلی میان اوکا و ولگاست که امروز بیشتر بر جمهوری موردوی متمرکز است، اما گسترهٔ موردوینی‌ها در گذشته بسیار پهناورتر بود، پیش از آنکه استقرار اسلاوها آن را تنگ کند. آنان به بلغارهای ولگا باج می‌دادند، سپس به مغول‌ها، و در قرن شانزدهم در موسکوی ادغام شدند؛ و همین ادغام نقطهٔ عطفی است که همهٔ آنچه پس از آن آمد را شکل داد. پس از آن، تغییر دین گسترده به ارتودوکسی شرقی رخ داد، گاهی از راه مأموریت‌های مذهبی و گاهی از راه فشار مستقیم‌تر مالیات و خدمت سربازی. تا قرن هجدهم، دین کهن موردوینی، نظامی مبتنی بر آسمان و نیاکان با پانتئونی گسترده از ارواح خانه و جنگل که زنانی آیین‌های جمعی دعا به نام ozkst را رهبری می‌کردند، یا به زیرزمین رانده شده بود یا بر جشن‌های مسیحی سوار شده بود، و بخشی از آن هنوز در آنها باقی است.

آنچه موردوین‌ها را در عمل، نه در کتاب‌ها، متمایز می‌کند رابطه‌ای ویژه با پوشش و آواز است. لباس‌های زنان ارزیا و موکشا که سنگین از پنل‌های گلدوزی‌شدهٔ سینه، زره‌های سینه‌ای از سکه و پشت‌بندهای کمربندی پیچیده‌اند، از پرزینت‌ترین لباس‌ها در شمال اوراسیاست، و آواز دسته‌جمعی چندصدایی همراه آن‌ها چنان از جمع‌سازی، شهرنشینی و افت جمعیت جان به در برده که هنوز هویت روستایی را لنگر می‌دهد. این افت واقعی است: موردوین‌ها مردمی پیر و پراکنده‌اند، با شمار بیشتری که بیرون از موردوی زندگی می‌کنند تا درون آن، و ازدواج با روس‌ها برای نسل‌ها امری عادی بوده است. این گروه کمتر به عنوان یک ملت پیوسته و بیشتر به عنوان وصله‌پینه‌ای از روستاها، حافظهٔ خانوادگی و تمایز ارزیا-موکشا ادامه می‌یابد که دو قرن فشار برای ادغام آن را پاک نکرده است.