اروتیک ماری‌ها

ماری‌ها از آخرین مردمان اروپا هستند که دین پیش از مسیحی‌شان هرگز کاملاً زیرزمینی نشد. بیشترشان در امتداد میانهٔ ولگا زندگی می‌کنند، در جمهوری ماری‌ال و استان‌های اطراف آن، در منظره‌ای از جنگل‌های آمیخته و مرغزارهای رودخانه‌ای که هم اقتصاد و هم جهان‌شناسی آنان را شکل داده است. زبانشان به خانوادهٔ اورالی تعلق دارد؛ خویشاوندانی دورِ فنلاندی، استونیایی و مجاری، و بسیار نزدیک‌تر به زبان‌های همسایه‌شان یعنی موردوینی و اُودمورتی، و بر حسب جغرافیا به ماری مرغزار که در کرانهٔ شرقی پست ولگا گفته می‌شود، ماری تپه‌ای در کرانهٔ غربی مرتفع‌تر، و ماری شرقی در میان جوامعی که در سده‌های هفدهم و هجدهم، در جریان استعمار روسیه، بیشتر به شرق و به باشقیرستان کوچ کردند، تقسیم می‌شود. دو معیار ادبی اصلی، مرغزار و تپه، آن‌قدر به هم نزدیک‌اند که با تلاش می‌توان متقابلاً فهمیدشان، اما آن‌قدر از هم دورند که هر یک روزنامه‌ها، کتاب‌های درسی و املای ویژهٔ خود را دارد.

از نظر رسمی ماری‌ها ارتدوکس شرقی‌اند؛ مسیحی‌سازی اسمی در موج‌هایی در دوران ایوان چهارم و جانشینانش پس از سقوط قازان در ۱۵۵۲ رخ داد، و دولت روسیه از سدهٔ هجدهم به بعد فشار بیشتری آورد. آنچه کنار کلیسا باقی ماند، و در بسیاری از روستاها با قوت بیشتری از کلیسا باقی ماند، سنتی چندخدایی است که حول بیشه‌های مقدس سازمان یافته است؛ یعنی دسته‌هایی از درختان کهن که از کشت جدا نگه داشته شده‌اند، جایی که کاهنانی به نام کارتس قربانی‌های فصلی غاز، گوسفند یا اسب را برای سلسله‌مراتبی از خدایان زیر خدای آسمان یومو انجام می‌دهند. مردم‌شناسانی که در دهه‌های پایانی شوروی و پس از آن در این منطقه کار کردند صدها بیشهٔ از این دست را ثبت کرده‌اند که هنوز در کاربرد فعال‌اند. بسیاری از ماری خود را هم ارتدوکس و هم پیرو دین کهن توصیف می‌کنند و تناقضی در این نمی‌بینند، و اکنون دین سنتی رسماً ثبت‌شده در ماری‌ال با کلیسا همزیستی دارد. شاخهٔ پراکندهٔ ماری شرقی که از فشار کلیسای روسیه دورتر بود اغلب سنت‌های کهن را سالم‌تر نگه داشته است.

فرهنگ روزمرهٔ ماری بیشتر کشاورزی و سرشار از منسوجات است: گلدوزی با قرمز تیره و سیاه بر کتان سفید، زیورهای نقرهٔ سکه‌ای که بر روسری زنان آویخته می‌شود، و سنت آوازی‌ای که در آن ترانه‌های غنایی و مرثیه‌ها سهمی غیرعادی سنگین از حافظهٔ فرهنگی را حمل می‌کنند. زنبورداری که زمانی آن‌قدر محوری بود که در آیین‌ها ظاهر می‌شد، هنوز گسترده است. این جامعه کوچک است، با کمتر از نیم میلیون گویشور بنا بر آمارهای اخیر، و زبان زیر فشار مداوم روسی است، اما ماری‌ها در حفظ هویت خود به‌طرز چشمگیری سرسخت بوده‌اند.