اروتیک اوخ‌ها

آوخ‌ها چچن‌هایی هستند که سرزمین‌شان درست بیرون از چچن قرار دارد، و همین یک واقعیت بیشتر داستان آن‌ها را توضیح می‌دهد. روستاهای‌شان در کوهپایه‌های غرب داغستان قرار دارند، جایی که رودخانه‌های آکتاش و یاریکسو به سوی دشت کومیک سرازیر می‌شوند؛ منطقه‌ای که همسایگانش مدت‌هاست آن را با نام آوخ می‌شناسند. آن‌ها را چچن‌های آکین هم می‌نامند و سنت خانوادگی ریشه‌ی آن‌ها را به اجتماعات کوهستانی در کوه‌های دورتر در غرب می‌رساند. استقرار در این لبه‌ی دشت، آن‌ها را در یکی از شلوغ‌ترین همسایگی‌های قومی قفقاز، در میان کومیک‌ها، آوارها و لاک‌ها قرار داد. آن‌ها به گویش آکین زبان چچنی سخن می‌گویند، زبانی ناخی در خانواده‌ی ناخ-داغستانی. این زبان با اینگوشی خویشاوندی نزدیک دارد و با کومیکی، زبان ترکی همسایه، هیچ خویشاوندی ندارد. آوار و لاک تنها خویشاوندان دوری‌اند که بر شاخه‌های دیگر همان درخت کهن قرار دارند. تقریباً همه‌ی آن‌ها روسی هم صحبت می‌کنند. دین آن‌ها اسلام سنی بر مذهب شافعی است که از راه طریقت‌های صوفی منتقل می‌شود؛ طریقت‌هایی که بخشی از زندگی عادی‌اند، نه مشغله‌ای تخصصی. ذکر جلی، یعنی حلقه‌ی مردانی که با هم اذکار را هم‌آوا تکرار می‌کنند و حرکت می‌کنند، در مراسم تشییع جنازه، در اعیاد مذهبی و در لحظات بحران مشترک دیده می‌شود. در کنار آن، عادات، یعنی قانون عرفی کوهستان، جریان دارد: وفاداری به تیپ، مهمان‌نوازی سخت‌گیرانه، احترام به بزرگ‌ترها، و قواعد پرهیز میان خویشاوندان سببی که هنوز شیوه‌ی رفتار عروس تازه در خانه‌ی شوهرش را شکل می‌دهد.

تاریخ آن‌ها را به حال خود رها نکرده است. در قرن نوزدهم، آوخ در قلمرو مقاومت امام شامل در برابر پیشروی روسیه قرار گرفت. در 23 فوریه 1944، دولت استالین کل ملت چچن، از جمله آوخ‌ها، را به قزاقستان و قرقیزستان تبعید کرد. ناحیه‌ی آوخوفسکی آن‌ها منحل شد و نامش به نووولاکسکی تغییر یافت، و لاک‌ها از کوهستان‌های بلند، بسیاری‌شان برخلاف میل خود، به خانه‌های خالی‌شده منتقل شدند. هنگامی که در 1957 از چچن‌ها اعاده‌ی حیثیت شد، مقامات داغستانی آوخ‌های بازگشته را از روستاهای قدیمی‌شان دور نگه داشتند. خانواده‌ها در عوض زندگی خود را در خاساویورت و سکونتگاه‌های نزدیک آن از نو ساختند، در فاصله‌ای کوتاه با خودرو از خانه‌هایی که اکنون دیگران در آن‌ها زندگی می‌کنند. در 1991، کنگره‌ی نمایندگان مردم داغستان تصمیم گرفت ناحیه را دوباره برقرار کند و لاک‌ها را در زمین‌های تازه‌ای نزدیک ماخاچ‌قلعه اسکان دهد. این جابه‌جایی دهه‌هاست که به کندی پیش می‌رود و مسئله‌ی زمین برای هر دو طرف حساس باقی مانده است، زیرا لاک‌ها نیز در همان آشوب از جای خود کنده شدند. برای آوخ‌ها این تاریخ کهن نیست، بلکه جغرافیای روزمره است: اینکه پدربزرگ و مادربزرگ‌تان در کدام روستا کشاورزی می‌کردند و اینکه آیا فرزندان‌تان روزی در آنجا زندگی خواهند کرد.