اروتیک موکشاها

موکشاها یکی از دو قومی هستند که بیگانگان مدت‌ها آن‌ها را با هم ذیل نام موردوین‌ها قرار داده‌اند، و نخستین نکته‌ای که باید درباره‌شان دانست این است که هرگز خودشان را با این واژه نخوانده‌اند. آن‌ها موکشت هستند، که نامشان را از رود موکشا گرفته‌اند؛ رود کم‌شتابی که شاخه‌ای از اوکا است و در نیمه‌ی غربی جمهوری موردوویا پیچ می‌خورد و سپس به استان‌های پنزا و ریازان می‌رسد. این دره‌ی رودخانه، با جنگل‌های آمیخته و زمین‌های خاک‌سیاه، سرزمین اصلی آن‌هاست. جامعه‌های موکشایی قابل‌توجهی نیز در تاتارستان، باشقیرستان، و استان‌های سامارا و اورنبورگ زندگی می‌کنند، و همچنین در شهرهای سیبری که در مهاجرت‌های دوران تزاری و شوروی شکل گرفتند. موکشایی زبانی اورالی از شاخه‌ی موردویی است، خواهر زبان ارزیایی، اما آن‌قدر از هم دورند که دو قوم معمولاً وقتی با هم روبه‌رو می‌شوند به روسی روی می‌آورند. این زبان ویژگی‌های عجیبی برای یک زبان اروپایی دارد: صامت‌های بی‌واک l، r و j که تنها اندکی از همسایگانش دارند، صرف معرفه‌ای که نشانه‌ی معرفه را به خود اسم می‌چسباند، و فعل‌هایی که هم با فاعل و هم با مفعول مطابقت می‌کنند. موکشایی و ارزیایی هر دو در موردوویا در کنار روسی رسمی‌اند و هر کدام معیار نوشتاری خاص خود را با الفبای سیریلیک دارند، اما امروزه بیشتر کودکان با غلبه‌ی زبان روسی بزرگ می‌شوند و این زبان در همه‌ی فهرست‌های زبان‌های در خطر جای دارد.

موکشاها از راه امیرانشان وارد تاریخ مکتوب شدند. در دهه‌ی 1230 فرمانروایی به نام پورش با ولادیمیر-سوزدال علیه امیر ارزیایی پورگاز متحد شد، و پس از فتح مغول، سربازان موکشایی به اجبار به لشکرکشی‌های باتو علیه لهستان و مجارستان کشانده شدند. شهر موخشی از آنِ اردوی زرین، که امروزه ناروفچات در استان پنزا نام دارد، در قرن چهاردهم بر زمین موکشا سکه ضرب می‌کرد. چنگ مسکو پس از سقوط قازان در سال 1552 محکم شد، و قرن‌های هفدهم و هجدهم تعمید اجباری، سکونت روس‌ها و حضور مردان موکشایی در صفوف شورش‌های رازین و پوگاچف را به همراه آورد. ارتدوکسی دین ثبت‌شده است، اما بر روی یک ایمان کهن‌تر نشست و جای آن را نگرفت. ایزد برترِ شکای، مادر آب ویدآوا، مادر جنگل ویرآوا و خانواده‌ای کامل از مادران دیگر، در دعاهای روستایی، بیشه‌های مقدس و جشن‌های اوزکس که جامعه در آن‌ها قربانی می‌کرد و با هم می‌خورد، باقی ماندند. یک جنبش کوچک دین بومی از دهه‌ی 1990 کوشیده است این میراث را رسمیت بخشد. لباس زنانه همچنان نشانه‌ی دیداری آن‌هاست: پیراهن کتان سفیدی که از گلدوزی سرخ و سیاه سفت و شق شده است، کوتاه روی شلوار پوشیده می‌شود، با کمربند سنگین آویزدار بسته می‌شود، و با مهره، سکه و صدف‌های کائوری پوشانده می‌شود که زمانی از مسیرهای تجاری ولگا به بالا آورده می‌شدند. امروز آن را در جشن تابستانی آکشا کلو، یعنی توس سپید، و روی صحنه می‌بینید، نه در مزرعه.