اروتیک کارلی‌های اولونتس

وقتی از یک کارلیایی اولونتسی می‌پرسید از چه قومی است، پاسخ معمول فقط «کارلیایی» است. تفاوت در شیوه سخن گفتن او دیده می‌شود. گویش Livvi در برزخ اولونتس، سرزمینی هموار و مرطوب از مزرعه و جنگل میان دریاچه لادوگا و دریاچه اونگا، آن‌قدر از کارلیایی‌ای که در نواحی شمالی‌تر گفته می‌شود دور است که زبان‌شناسان هنوز بر سر این بحث می‌کنند که آیا لهجه است یا زبانی جدا. گویشوران آن در میانه زنجیره‌ای از اقوام فینی قرار دارند. کارلیایی‌های اصلی در شمال زندگی می‌کنند، کارلیایی‌های لودی در شرق به سوی اونگا، و وپس‌ها در جنوب‌شرقی، و روستاهای روسی قرن‌هاست که در میان همه آنان برپا بوده‌اند. گویش Livvi این موقعیت را نشان می‌دهد. با وپسی ویژگی‌هایی مشترک دارد، شمار زیادی واژه قرضی روسی را در خود جذب کرده، و همچنان با فنلاندی خویشاوندی نزدیک دارد.

این سرزمین ارتدوکس است و از زمانی که منطقه تابع نووگورود بود چنین بوده است. ایمان در اینجا همواره در مقیاس روستا عمل کرده است: نیایشگاه‌های چوبی کوچک به جای کلیساهای باشکوه، که هر یک به قدیسی وابسته‌اند که روز عید او خویشان را برای آیین‌های دینی، غذا و دید و بازدید به خانه بازمی‌گرداند. عادت‌های کهن‌تر زیر تقویم کلیسایی جریان دارند، از جمله احترام به ارواح خانه، جنگل و آب، و سنت نیرومند مرثیه‌های آوازی در مراسم خاکسپاری و عروسی، جایی که عروس رسماً سوگ جدایی از خانواده‌اش را می‌گرفت. پیراشکی‌های چاودار که روس‌ها kalitki می‌نامند از همین جهان خانگی برمی‌آیند و بسیار فراتر از آن سفر کرده‌اند.

قرن بیستم این منطقه را میان دو کشور کشاکش داد. در سال 1919 یک نیروی داوطلب فنلاندی به امید پیوستن اولونتس به فنلاند وارد آنجا شد و ظرف چند ماه عقب رانده شد. نیروهای فنلاندی در 1941 بازگشتند و تا 1944 منطقه را در اختیار داشتند. آن سوی مرز قدیمی، حوزه کلیسایی ارتدوکس سالمی در ساحل شمال‌شرقی لادوگا به گونه‌ای از Livvi سخن می‌گفت. هنگامی که آن سرزمین به اتحاد شوروی واگذار شد، مردمش به فنلاند تخلیه شدند و نوادگان‌شان امروز آنجا زندگی می‌کنند. در کارلیای شوروی، آموزش میان فنلاندی، الفبای کارلیایی کوتاه‌عمر و روسی در نوسان بود و زبان خانه به‌تدریج جایگاه خود را از دست داد.

از پایان دوره شوروی، Livvi با الفبای لاتین و حروف háček نوشته می‌شود و روزنامه Oma Mua به این زبان خبر منتشر کرده است. منطقه اولونتس همچنان جایی است که کارلیایی‌ها بیشترین سهم جمعیت را تشکیل می‌دهند. با این همه، کارلیایی در جمهوری‌ای که نام آن را بر خود دارد وضعیت رسمی ندارد و بیشتر جوانان کارلیایی اولونتس با روسی به عنوان زبان اول بزرگ می‌شوند. آنچه این هویت را زنده نگه می‌دارد، پیوند با روستاهای خانوادگی در برزخ است.