اروتیک چرکسوگای‌ها

چرکسوگای‌ها ارمنی‌هایی بودند که در تقریباً همه چیز، به جز مذهب، چرکس شدند. نسل‌ها در میان آدیگه‌ها در شمال غربی قفقاز زندگی کردند. در زندگی روزمره به زبان آدیگه‌ای سخن می‌گفتند، لباس چرکسی می‌پوشیدند و از آداب میزبانی و ادب چرکسی پیروی می‌کردند، اما به کلیسای رسولی ارمنی وفادار ماندند. نام، داستان را بازمی‌گوید. این نام Cherkes، یعنی واژه ترکی و روسی برای چرکس‌ها، را با شکلی از hay ترکیب می‌کند که ارمنی‌ها خودشان را با آن می‌نامند. همسایگان آدیگه‌شان آنان را به سادگی Ermely، یعنی ارمنی‌ها، می‌نامیدند.

روایت‌ها درباره زمان ورود نیاکانشان و محل آمدنشان با هم تفاوت دارند. نقشی که به عهده گرفتند روشن‌تر است. جامعه چرکسی بر پایه خانواده‌های امیرزاده و اشراف بنا شده بود و خانواده‌های ارمنی زیر حمایت حامیان چرکس زندگی می‌کردند. آنان به عنوان بازرگان و صنعتگر کار می‌کردند و کالاها را میان روستاهای کوهستانی و بازارهای ساحل دریای سیاه و بعدها روسیه حمل می‌کردند. زبانشان بیش از میزبانانشان، آنان را از دیگر ارمنی‌ها جدا می‌کرد. آدیگه‌ای به خانواده قفقاز شمال‌غربی تعلق دارد و هیچ ارتباطی با ارمنی ندارد که شاخه‌ای مستقل از خانواده هندواروپایی است. بسیاری از چرکسوگای‌ها اندک یا هیچ ارمنی نمی‌دانستند، با این حال مراسم کلیسایی‌شان به ارمنی کلاسیک برگزار می‌شد. همسایگانشان عمدتاً مسلمان بودند و آن آیین، چه فهمیده می‌شد و چه نه، چرکسوگای‌ها را به عنوان قومی جدا متمایز می‌کرد.

نقطه عطف با فتح روسی چرکسیا فرا رسید. در سال ۱۸۳۹ خانواده‌های چرکسوگای از کوهستان‌ها بیرون آمدند و زیر اقتدار روسیه در رود کوبان اسکان یافتند. سکونتگاه تازه‌شان نخست به نام «آبادی ارمنی» شناخته می‌شد. در سال ۱۸۴۸ نام آن به آرماویر تغییر یافت، برگرفته از پایتخت باستانی ارمنی، و به شهری تجاری و پررونق تبدیل شد که خانواده‌های بازرگان چرکسوگای در آن رونق یافتند. جنگ در سال ۱۸۶۴ با اخراج دسته‌جمعی چرکس‌ها به امپراتوری عثمانی پایان یافت، اما چرکسوگای‌ها در کوبان ماندند. اکنون میان قزاق‌ها و مهاجران روس زندگی می‌کردند، نه زیر حمایت آدیگه‌ها.

در دوره‌های امپراتوری و شوروی که پس از آن آمد، روسی جای آدیگه‌ای را گرفت و بیشتر نوادگان امروزه خود را به سادگی ارمنی می‌دانند. نام چرکسوگای عمدتاً در تاریخ خانوادگی و در داستان آرماویر باقی مانده است، شهری که ارمنی‌هایی بنیانش نهادند که نسل‌ها جز در ایمان، چون چرکس‌ها زیسته بودند.