اروتیک بژدوغ‌ها

بژدوگ‌ها یکی از دوازده قبیلهٔ آدیغه‌ای‌اند که ستاره‌هایشان بر پرچم چرکس نشسته است، و از معدود قبیله‌هایی‌اند که هنوز در قفقاز به‌صورت جامعهٔ ساکن و مستقر وجود دارند، نه عمدتاً در خارج از کشور. سرزمین آنان ساحل راست رودخانهٔ کوبان است در آنچه اکنون جمهوری آدیغه نام دارد، در جنوب کراسنودار: زمین‌های کشاورزی مسطح، گرم و به‌خوبی آبیاری‌شده که رودهای پسکوپس، پشیش و بله‌یا آن را قطع می‌کنند، آن‌گاه که از کوهستان سرازیر می‌شوند و آهسته می‌شوند. روایت چرکسی می‌گوید که آنان از آنجا آغاز نکرده‌اند. چند قرن پیش از دامنهٔ دریای سیاه به دشت آمده‌اند و این جابه‌جایی هنوز بخشی از شیوهٔ روایت آنان از تاریخ خودشان است. این قبیله مدت‌هاست در دو شاخه شمرده می‌شود: خامیشی و چرچنئی.

بژدوگ‌ها به گویش بژدوگی سخن می‌گویند، یکی از گویش‌های چرکسی باختری. آدیغه به خانوادهٔ قفقاز شمال‌باختری تعلق دارد که هیچ خویشاوندی بیرون از گوشهٔ خاص خودش در جهان ندارد: نزدیک‌ترین خویشانش کاباردینی، ابازایی و آبخازی‌اند، به‌علاوه اوبیخی که با مرگ آخرین گویشورش در 1992 از میان رفت. این خانواده به مجموعهٔ عظیمی از همخوان‌ها در برابر شمار بسیار اندکی واکه شهرت دارد. معیار ادبی‌ای که در مدارس آدیغه آموزش داده می‌شود بر گویش تیمرغوی استوار است، نه بژدوگی، پس گویشوران بژدوگی به جای خواندن زبان خودشان، زبان همسایهٔ نزدیکِ گفتارشان را می‌خوانند.

اسلام سنی مکتب حنفی دیرهنگام به آدیغه‌های باختری رسید، عمدتاً در سده‌های هجدهم و نوزدهم، و روی رسوم کهن‌تر نشست بی‌آنکه آن‌ها را پاک کند. آنچه واقعاً رفتار را تنظیم می‌کند «آدیغه خابزه» است، قانون نانوشتهٔ عرف که مهمان‌نوازی، احترام به بزرگ‌ترها، خویشتن‌داری جسمانی و چیدمان دقیق سفره‌ای را دربرمی‌گیرد که مردی مسن بر آن ریاست دارد. جامعهٔ بژدوگ یکی از جامعه‌های شاهزاده‌ای بود، با اشراف دارای عنوان بر پیکره‌ای از عامهٔ آزاد، و در 1796 این ترتیب در بزیوقو فرو ریخت، آنجا که اشراف بژدوگ با پشتیبانی توپخانهٔ قزاق‌های دریای سیاه، قیام تفوکوتل خودشان و متحدان شاپسوگ‌شان را سرکوب کردند. این همان گونه شکاف درونی بود که راهی برای ورود روسیه فراهم آورد. هفت دهه بعد، جنگ روسیه و چرکس با اخراج‌های 1864 پایان یافت، که بیشتر چرکسیه را به سوی امپراتوری عثمانی تخلیه کرد. بژدوگ‌ها نیز در این میان مردمی از دست دادند و امروز خانواده‌های بژدوگ در ترکیه، اردن و سوریه وجود دارند، اما نسبت بیشتری از آنان نسبت به تقریباً هر قبیلهٔ باختری دیگر ماندند، و به همین دلیل روستاهای بژدوگ هنوز همان‌جایی‌اند که بودند.