اروتیک مغول‌ها

مغولان همان چیزی‌اند که یک ارتش پس از پایان جنگ بر جا می‌گذارد، وقتی که کسی به خانه‌اش بازنمی‌گردد. نیروهای مغول در دهه‌ی 1220 خراسان را درهم شکستند و برخی از مردانی که پس از آن بر آن زمین ماندند، در همان‌جا ماندگار شدند. امروز نوادگان آنان در افغانستان زندگی می‌کنند، که بیش از همه در روستاهای کندور و کاریز ملا در ولایت هرات دیده می‌شوند، و گروه‌های کوچک‌تری نیز در سراسر شمال پراکنده‌اند. هشت قرن زیستن در میان فارسی‌زبانان همان کاری را کرده که هشت قرن معمولاً می‌کند: کشاورزان و چوپانان مغول همان‌گونه زندگی می‌کنند که همسایگان تاجیک و آیماق‌شان زندگی می‌کنند، با خانواده‌های همان‌ها وصلت می‌کنند و به همان مقامات محلی پاسخگو هستند. آنچه باقی مانده ادعای نسب است که با دقتی بیشتر از آنچه معمولاً چنین ادعاهایی دارند نگهداری می‌شود. برخی خانواده‌ها خود را شاه‌جهان می‌نامند، به نام نیاکانی که در قرن هفدهم به خدمت امپراتور گورکانی همنام آن در آمدند.

برای مدتی طولانی این ادعا یک دلیل محکم داشت: زبان. مغولی زبانی از خانوادهٔ زبان‌های مغولی است که حدود دو هزار مایل دورتر از سرزمین اصلی خانواده قرار دارد، هیچ خویشاوندی در نزدیکی آن ندارد، و بقای آن تا دوران مدرن واقعاً عجیب است. سفرنامه‌نویس مجارستانی، آرمین وامبری، در دهه‌ی 1860 به آن توجه کرد. در سال 1954 پژوهشگر ژاپنی، شینوبو ایواموورا، در روستاها نسخه‌هایی یافت، متن‌هایی مغولی با خط عربی، که مردم به‌عنوان میراث خانوادگی نگه می‌داشتند، کسانی که دیگر نمی‌توانستند آن‌ها را از ابتدا تا انتها بخوانند. مایکل وایرز در دهه‌های بعد با آخرین گویشوران مطمئن این زبان کار کرد و زبانی را ثبت کرد که پیش‌تر نیمه‌تسلیم شده بود: واژگان فارسی در سراسر آن، ساختار جمله‌ی فارسی در زیر آن، و استخوان‌بندی کهن مغولی که هنوز در فعل‌ها و اعداد دیده می‌شود. حتی در آن زمان شمار گویشوران به صدها نفر می‌رسید و بیشترشان سالخورده بودند. اینکه امروز کسی به آن سخن می‌گوید پرسشی باز است، و چهل سال جنگ کار میدانی را آسان نکرده است.

مغول‌ها مسلمان‌اند و از مذهب سنی رایج در اطراف هرات پیروی می‌کنند، و دین مانند بیشتر افغان‌های روستایی به آن‌ها می‌رسد: از طریق مسجد روستا، نفوذ ملا در اختلافات محلی، و تقویم روزه‌ها و جشن‌ها، نه از طریق چیزی که به‌لحاظ دکترینی ویژه‌ی خودشان باشد. گستره‌ی آنان پیش‌تر بسیار بزرگ‌تر بود. سکونتگاه‌های مغولی در غور، در سراسر هزاره‌جات و تا شرقی‌ترین نقطه، یعنی بدخشان، ثبت شده‌اند، و آن نقشه طی قرن‌ها با وسایلی عادی کوچک‌تر شده است: جذب شدن، مهاجرت، و تصمیم آرام یک نسل به اینکه زبانی را که جایی برای رفتن ندارد به نسل بعد تحویل ندهد.