اروتیک مریاها

مِریا قومی فینو-اوگری بودند که بین بالادست ولگا و رود کلیازما زندگی می‌کردند، در منطقه‌ای که امروز در روسیه شامل استان‌های یاروسلاول، کوستروما، ایوانوو و ولادیمیر است. آنان از قرن ششم میلادی دست‌کم تا آن‌جا زیستند که در جمعیت اسلاوهای شرقی در امیرنشین‌های روس جذب شدند؛ فرایندی که تا قرن سیزدهم عمدتاً کامل شده بود. امروز هیچ جامعه‌ای به‌نام ایشان وجود ندارد که از آنان نسب ببرد، اما روس‌های روستایی بالادست ولگا تبارشان را با خود دارند، نام دریاچه‌ها و رودخانه‌هایشان در سراسر منطقه باقی است، و جنبشی کوچک برای احیا این نام را برگزیده است.

آنچه ایشان را متمایز می‌کرد موقعیتشان بود. آنان سرزمین دریاچه‌ای پیرامون نرو و پلشچیوو را در دست داشتند، زمینی که بعدها به روستوف و پرِسلاول بدل شد، و بر گذرگاه‌هایی نشسته بودند که ولگا را به بالتیک پیوند می‌داد، درست در میانهٔ تجارت پوست و نقره. کالاها و گورهای اسکاندیناویایی در تیمِرِوو و در ساراسکویه گورودیشچه پیدا شده‌اند، دژ مستحکمی بر رود سارا که معمولاً مرکز اصلی ایشان پیش از آن دانسته می‌شود که روستوف جایش را بگیرد. یوردانس در قرن ششم آنان را در میان اقوام زیردست اِرمانریک، پادشاه گوت، فهرست می‌کند. وقایع‌نامهٔ اولیه نام ایشان را کنار چود، وس و کریویچی آورده و آنان را خراج‌گزار وارنگیان خوانده، روستوف را به ایشان نسبت می‌دهد، و آنان را در لشکرکشی‌های اولگ علیه کیف و قسطنطنیه همراه می‌کند. پس از آن، وقایع‌نامه دیگر از ایشان به‌عنوان یک قوم یاد نمی‌کند.

زبانشان تقریباً به‌کلی از میان رفته است. هیچ متنی به آن باقی نمانده و زبان‌شناسان آن را از نام رودها و دریاچه‌ها و از واژه‌های پراکنده در گویش‌های یاروسلاول و کوستروما از زبان روسی بازسازی می‌کنند. درباره جایگاهش اختلاف‌نظر دارند: نزدیک به زبان ماری که شاید نامش همان واژه باشد، نزدیک‌تر به زبان‌های فنلندی بالتیکی مانند وپسی، یا شاخه‌ای مستقل. باور آنان بهتر مستند است، هرچند از زبان شاهدانی خصمانه. زندگی‌نامهٔ ابراهیم روستوفی از بتی سنگی برای ولس سخن می‌گوید که در بخش چودی شهر پرستش می‌شد، و وقایع‌نامه شورش گرسنگی سال ۱۰۷۱ را در سرزمین روستوف ثبت می‌کند که به رهبری کاهنان بت‌پرستی به نام ولخوی رخ داد. باستان‌شناسی زندگی روزمره را تکمیل می‌کند: زنان زیورهای برنزی می‌پوشیدند که هنگام راه رفتن صدا می‌داد، با آویزهایی به شکل اسب و پرندگان آبی، و همین نقش اسب یا اردک اغلب نخستین نشانه‌ای است که باستان‌شناس را به گور مِریا می‌رساند. سوزاندن مرده با ورود مهاجران اسلاو و ازدواج با ایشان جای خود را به خاک‌سپاری داد.

مِریا پس از مرگ هم زندگی‌ای داشته‌اند. طی دو دههٔ گذشته، جنبشی اتنوفیوتوریستی در یاروسلاول، کوستروما و مسکو این نام را برگزیده، و فیلم روح‌های خاموش ساختهٔ الکسی فدورچنکو در سال ۲۰۱۰ آیین‌های ایشان را برای مخاطبان گسترده تصور کرد. این بازسازی است نه بازماندگی، و بیشتر اعضای آن این را می‌گویند.