اروتیک مری

مری‌ها قبیله‌ای بلوچ هستند که بیش از همه‌ی قبایل در برابر کسانی که از دشت‌ها فرمان می‌راندند، چه بریتانیایی و چه پاکستانی، به سلاح دست برده‌اند، و این سابقه به همان اندازه بخشی از هویت مری است که کوهستان‌هایی که در اختیار دارند. سرزمین آنان پهنه‌ای از فلات خشک و ناهموار در شمال‌شرق بلوچستان است که مرکز آن ناحیه‌ی کوهلو و مقر قبیله‌ای کهن در کاهان است، با قبایل پشتون در شمال و پسرعموها و رقبای بوگتی‌شان در جنوب. باران کم است، دره‌ها اندکی گندم می‌کارند، و مری‌ها در بیشتر دوران تاریخ خود از راه جابه‌جایی گوسفند، بز و شتر میان چراگاه‌های فصلی زندگی می‌کردند و با غارت دشت‌های پایین‌تر تکمیلش می‌کردند. آنان به بلوچی شرقی، گویش سلیمانی، سخن می‌گویند؛ زبانی ایرانی شمال‌غربی که همخوان‌های دمیده‌اش نشان از قرن‌ها تماس با سندی دارد و گفتار مری را از بلوچی مکران یا رخشان متمایز می‌کند. خانواده‌های مری که نسل‌ها پیش در بالادست سند و پیرامون دیره غازی خان ساکن شدند، اکنون به سندی یا سرائیکی سخن می‌گویند و هنوز نام قبیله را با خود دارند.

این قبیله خود را به رند نسبت می‌دهد و، مانند دیگر قبایل بلوچ، با جذب بیگانگانی که در یک یا دو نسل مری می‌شدند رشد کرد. کل قبیله از سه بخش تشکیل شده است: غزانی، لوهرانی و بیجرانی، که هر کدام سران خاص خود را دارند و سردار از میان غزانی برگزیده می‌شود. روایت‌های قدیمی از زمین قبیله‌ای مشترک سخن می‌گویند که به‌طور دوره‌ای میان بخش‌ها بازتقسیم می‌شد؛ رسمی که مری‌ها را از همسایگانی متمایز می‌کرد که زمین را به‌صورت خانوار در اختیار داشتند. آنان مسلمان سنی‌اند، اما دین از نظر تاریخی کمتر از قانون قبیله‌ای وزن داشته است: میزبانی که نمی‌توان آن را رد کرد، تکلیف پناه دادن به هرکس که پناه بخواهد، پرداخت خون‌بها از طریق جرگه، و وفاداری به سردار بر هر روحانی‌ای مقدم است. در سال 1840 ستون نظامی بریتانیا که برای نجات کاهان در حرکت بود، در گردنه‌های زیر شهر قطعه‌قطعه شد، و قبیله در 1918 دوباره قیام کرد، زمانی که بریتانیا برای سربازگیری و نیروهای کمکی در جنگ به آن فشار آورد. پس از 1947 مری‌ها ستون فقرات جنبش مسلحانه ناسیونالیست بلوچ شدند. شیر محمد مری دسته‌های چریکی دهه‌ی 1960 را رهبری کرد و جنگ 1973 تا 1977 هزاران خانوار مری را به جنوب افغانستان راند، جایی که تا اوایل دهه‌ی 1990 در اردوگاه‌ها زندگی کردند. نواب خیربخش مری، رئیس قبیله تا مرگش در 2014، همچنان سازش‌ناپذیرترین صدای جنبش ماند، و پسرانش میان تبعید، شورش و کنار آمدن با دولت تقسیم شدند. استخراج زغال‌سنگ در چمالنگ و اکتشاف گاز پیرامون کوهلو، سرزمین مری را در مرکز بحث بر سر مالکیت بلوچستان نگه داشته است.