اروتیک لوتود

لوتودها قومی دوسونیِ کوچک در ساحل غربی ایالت صباح هستند و آنچه آن‌ها را از خویشاوندان بسیار پرجمعیت‌ترشان، یعنی کادازان-دوسون، متمایز می‌کند، پیوند تنگاتنگ‌شان با یک مکان است. تقریباً همه‌شان در منطقه توآران، شمال کوتا کینابالو، زندگی می‌کنند، در روستاهایی که در دشت رودخانه توآران و اطراف تامپارولی پراکنده‌اند، و تعداد اندکی در تلیپوک در حاشیه شهر. خودشان را سوانگ لوتود می‌نامند، بنابر برآوردهای اخیر حدود بیست هزار نفرند، و از زمانی که کسی درباره‌شان نوشته، در آن دشت برنج را در شالیزار کشت کرده‌اند. زبانشان به شاخه دوسونی زبان‌های آسترونزیایی تعلق دارد و در کنار دوسونی مرکزی، زبان اصلی کادازان-دوسون، زبانی جداگانه است نه گویش. مانند بیشتر زبان‌های کوچک صباح، در میان جوانان در برابر مالایی عقب می‌نشیند، و این نگرانی پنهان زیر بسیاری از تلاش‌های جامعه برای مستندسازی خود است.

امروز بیشتر لوتودها مسیحی‌اند، شمار کمتری مسلمان‌اند، و آیین کهن ناپدید نشده بلکه به دست چند متخصص محدود شده است. این متخصصان تانتاگاس‌ها هستند، کاهنه‌هایی که رینایت را حفظ می‌کنند، سرودهای آیینی بسیار بلند با زبانی کهن که از بر کردنش سال‌ها طول می‌کشد. در باور لوتود جهان را یک زوج الهی ساخته است، کینوهورینگان و اومونسوموندو، و نگه داشتن آن در تعادل کار انسان است. بزرگ‌ترین آیین، ماماهوی پوگون، پاکسازی جهان، در کل قلمرو لوتود برگزار می‌شود وقتی که اوضاع خراب تشخیص داده شود: برداشت‌های ضعیف، بیماری، بی‌نظمی. آیین‌های دیگری به ارواح کوزه‌های موروثی، گوسی، و به جمجمه‌هایی که از دوران شکار سر نگه داشته شده‌اند می‌پردازند، دورانی که زیر حکومت استعماری پایان یافت. امروز تانتاگاس‌های بسیار کمی باقی مانده‌اند و هر مرگی بخشی از مجموعه سرودها را با خود می‌برد.

حقوق عرفی هنوز زندگی خانوادگی را سامان می‌دهد. ازدواج از مراحل رسمی می‌گذرد، از پرس‌وجوی نخست به واسطه میانجی‌ها تا نامزدی، عروسی و آیین پایانی، و درباره شیربها بزرگان مذاکره می‌کنند، نه زوج. لوتودها در سراسر صباح به دو چیزی که بیرونی‌ها واقعاً می‌توانند ببینند شناخته می‌شوند: رقص آرام و سنجیده سومایائو که با صدای گونگ اجرا می‌شود، در حالی که بازوها گشوده‌اند و پاها به‌سختی از زمین جدا می‌شوند، و لینانگکیت، گلدوزی متراکم با سوزن که در قطعه‌های رنگارنگ روی پارچه سیاه دوخته می‌شود. هر دو در کاآماتان، جشنواره سراسری برداشت محصول که هر ماه مه برگزار می‌شود، ظاهر می‌شوند، اما نخست متعلق به آیین لوتودند، نه به صحنه.