اروتیک ایرانون

ایرانون قومی از اقوام مورو در سواحل میندانائو و در مجمع‌الجزایر سولو هستند که حول خلیج ایلانا متمرکز شده‌اند؛ پهنه‌ی آبی که نامش را از ایشان گرفته است. برخی منابع قدیمی گاه ایرانون را در شمار مارانائو یا ماگیندانائو می‌آورند و این سه گروه تاریخ زبانی و سیاسی عمیقی با هم دارند، اما ایرانون خود را جدا می‌دانند. زبان آنان که آن را نیز ایرانون می‌نامند، از نزدیک با مارانائو و ماگیندانائو در شاخه‌ی دانائو از زبان‌های فیلیپینی خویشاوند است؛ آن‌قدر نزدیک که گویشوران اغلب با کمی تلاش سخن یکدیگر را می‌فهمند، اما آن‌قدر متمایز که گویشوران ایرانون هر کسی را که آن را گویشی از یکی از دو همسایه بخواند، اصلاح می‌کنند.

اسلام سنی مذهب شافعی در سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی از راه تجارت و تماس تبلیغی با جنوب شرقی آسیای مسلمان به این منطقه رسید و ریتم زندگی ایرانون را به همان شیوه‌ای شکل می‌دهد که اسلام در جوامعی که مدت‌ها اسلامی شده‌اند شکل می‌دهد؛ یعنی در نام‌گذاری، ازدواج، ارث و تقویم قمری تنیده شده است، نه آنکه همچون لایه‌ای بیرونی به تن کرده شود. ایرانون از سده‌ی هفدهم تا نوزدهم میلادی محور قدرت دریایی سلطنت ماگیندانائو بودند و شهرت ایشان به‌عنوان دریانورد لبه‌ای تیزتر داشت: ناوگان‌های ایرانون در دریای سولو، تنگه‌ی مالاکا و تا مجمع‌الجزایر اندونزی می‌تاختند و واژه‌ی انگلیسی «Lanun» که در زبان مالایی به معنای دزددریایی است، وام‌گیری مستقیم از نام قومی است. این تاریخ در برخی روایت‌ها ناخوشایند است و در برخی دیگر مایه‌ی افتخار؛ آنچه نشان می‌دهد قومی است که جهت‌گیری‌اش به بیرون و دریایی بود، نه به درون و کشاورزی، و همین ایشان را از بسیاری از همسایگان کوهستانی‌شان متمایز می‌کرد.

امروزه ایرانون در استان‌های ماگیندانائو و لانائو دل نورته در فیلیپین پراکنده‌اند و جمعیت دیاسپورای قابل توجهی در صباح مالزی دارند که در آنجا به‌عنوان گروه بومی‌پوترا شناخته می‌شوند و زبانشان در میان نسل‌ها پابرجا مانده است. ایشان سنت نیرومندی از موسیقی گروهی کولینتانگ دارند؛ آهنگ‌هایی برای «گونگ» و طبل که در قالب خانوادگی با ماگیندانائو و مارانائو مشترک است، اما ریپرتوار خاص خود را دارد؛ و همچنین سنت متمایزی در گلدوزی و بافندگی که به لباس تشریفاتی زنان پیوند دارد. برآوردهای جمعیتی دقیق نیستند و میان 250,000 تا 350,000 نفر در هر دو کشور نوسان دارند، تا حدی از آن رو که سرشماری‌های فیلیپین و مالزی تاریخاً ایشان را با گروه‌های بزرگ‌تر مورو یکجا آورده‌اند. خود ایرانون در دهه‌های اخیر برای به‌رسمیت شناخته شدن جداگانه تلاش کرده‌اند.