اروتیک دونگو

دونگوها مردم کوهستان‌نشین شرق سومباوا هستند و نامشان نیز همین را می‌گوید. دو دونگو معمولاً «مردم کوه» ترجمه می‌شود و همین آن‌ها را از مبوجو، مردم دشت‌نشینی که سلطان‌نشین بیما را در اطراف خلیج بنا نهادند، متمایز می‌کند. دونگوها به گونه‌ای از زبان همسایگان ساحلی‌شان سخن می‌گویند و اکثرشان امروز در دین نیز با آن‌ها شریک‌اند. با این حال، مرز میان کوه و ساحل قرن‌ها پایدار مانده است. سنت محلی دونگوها را جمعیت کهن‌تر این منطقه می‌داند: کسانی که در ارتفاعات ماندند یا به آن‌جا کوچ کردند، وقتی تجارت، پادشاهان و اسلام به بندرگاه رسیدند. دشوار است بگوییم این روایت را تا چه حد باید تحت‌اللفظی گرفت، اما هنوز هم بیشتر مردم بدین‌گونه توضیح می‌دهند که دونگوها چه کسانی هستند.

دو شاخه اصلی وجود دارد. دونگو ایپا در ارتفاعات غرب خلیج بیما زندگی می‌کنند، در منطقه‌ای که هنوز نام دونگو را با خود دارد. دونگو اله در ارتفاعات شرقی، در اطراف واوو و سامبوری زندگی می‌کنند. گویش آنان لهجه‌ای از زبان بیما است، زبانی از شاخه ملایو-پولینزیایی مرکزی. نزدیک‌ترین خویشاوندان آن در شرق قرار دارند، در سومبا و غرب فلورس، نه در غرب. مرز زبانی واقعی از میانه سومباوا می‌گذرد: زبان سومباوایی که در نیمه غربی جزیره رایج است، در عوض با ساساکی و بالیایی خویشاوند است.

دین همان جایی است که داستان دونگوها مسیرش را تغییر می‌دهد. دربار بیما در قرن هفدهم اسلام را پذیرفت، اما روستاهای کوهستانی نسل‌ها بیرون از آن ماندند. آنان همچنان به نیاکان و ارواحی که به مکان‌های خاصی پیوسته بودند احترام می‌گذاشتند. بیشتر تغییر دین در قرن بیستم رخ داد و همه‌ی آن به یک شکل پیش نرفت. امروز بیشتر دونگوها مسلمان‌اند، اما کلیساهای کاتولیک و پروتستان در برخی روستاها ریشه دواندند. مباوا، در سرزمین دونگو ایپا، در استان به‌عنوان روستایی شناخته می‌شود که خانواده‌های مسلمان و مسیحی در کنار هم، و اغلب به‌عنوان خویشاوند، زندگی می‌کنند. حقوق عرفی موسوم به آدات هنوز بسیاری از مسائلی را که دین پوشش نمی‌دهد حل‌وفصل می‌کند.

زندگی روستایی همچنان بر اساس چرخه کشاورزی سال می‌گذرد، با برنج دیم و ذرت که بر شیب‌های تند کشت می‌شود. در ارتفاعات شرقی، مجموعه‌هایی از اوما لنگه بر پایه‌های برافراشته، زیر سقف‌های کاه‌پوشِ بلند و پرشیب ایستاده‌اند. این سازه‌ها به‌عنوان انبار برنج و در برخی جاها به‌عنوان خانه به کار می‌رفتند. دونگوها همچنین جایگاهی متواضع در مردم‌شناسی دارند، از طریق بررسی پیتر جاست درباره شیوه برخورد روستاهایشان با درگیری و اختلاف اخلاقی. جاده‌ها، مدارس و مهاجرت به شهر بیما و فراتر از آن بخش بزرگی از انزوای قدیمی را از میان برده‌اند، اما تفاوت میان کوه و خلیج همچنان باقی است.