اروتیک ایبان

ایبان بزرگ‌ترین قوم بومی ساراواک‌اند، ایالتی در مالزی که در ساحل شمالی بورنئو واقع است، و برای بیگانگان همچنان جدایی‌ناپذیر از خانه بلند هستند؛ یعنی rumah panjai، سازه‌ای چوبی یکپارچه که روی پایه‌ها برپا می‌شود و می‌تواند به درازای یک بلوک شهری کشیده شود و بیست یا سی خانواده را زیر یک سقف پیوسته جای دهد. هر خانوار اتاق‌های خصوصی خود را دارد که به رواقی سرپوشیده و مشترک به نام ruai باز می‌شود؛ این رواق هم‌زمان نقش راهرو، تالار شورا، کارگاه و صحنه را ایفا می‌کند. خانه بلند روستایی است که به‌صورت افقی سامان یافته است، نه پراکنده، و سرپرست آن، یعنی tuai rumah، بیشتر به رئیس شورا شباهت دارد تا به رئیس قبیله.

زبان آنان به شاخه مالایی از خانواده زبان‌های آسترونزیایی تعلق دارد؛ زبانی که با مالایی خویشاوندی نزدیک دارد اما آن‌قدر متمایز است که این دو زبان برای گویشوران یکدیگر قابل فهم نیستند: کسی که مالایی معیار را می‌داند شکل جمله ایبانی را تشخیص می‌دهد بی‌آنکه معنای آن را کاملاً دنبال کند. خود ایبان اصطلاحی چتری برای چند جمعیت نزدیک به هم در دره‌های رودخانه‌ای است؛ موالانگ‌ها، که دورتر به سوی غرب در کنار شاخه‌های رود کاپواس در کالیمانتان اندونزی ساکن‌اند، معمولاً شاخه‌ای خواهر با گویش و سنت‌های شفاهی خاص خود به شمار می‌آیند، نه گروهی زیردست. امروزه بیشتر ایبان‌ها مسیحی‌اند؛ میراثی از هیئت‌های تبلیغی آنگلیکن و کاتولیک رومی که در قرن نوزدهم در نواحی داخلی ساراواک زیر فرمان راجه‌های بروک فعالیت داشتند، اما مسیحیت در کنار جهان آیینی کهن‌تری قرار دارد و جایگزین آن نشده است. فال‌گیری از آواز پرندگان، تعبیر خواب و آیین‌های مفصل مرتبط با برداشت برنج هنوز تقویم را به شیوه‌هایی شکل می‌دهند که روایتی صرفاً عقیدتی از آن غافل می‌ماند.

تا مدت‌ها پس از آغاز قرن بیستم، ایبان‌ها همان قومی بودند که اروپاییان هنگام سخن گفتن از «دایاک‌های دریایی» مقصودشان بود؛ نامی نادرست برای جامعه‌ای رودنشین در داخل سرزمین که تحت فشارهای تاریخی مشخصی به غارت‌های ساحلی روی آورد و سپس، اغلب با خشونت، به دست اداره بروک رام شد. شکار سر واقعی و از نظر آیینی محوری بود و به‌راستی پایان یافته است؛ جمجمه‌هایی که در برخی از رواق‌های قدیمی آویخته‌اند میراث خانوادگی‌اند، نه غنیمت‌هایی در انتظار. آنچه باقی مانده ادبیات شفاهی نیرومندی است، به‌ویژه روایت‌های بلند آوازی معروف به ensera، و سنتی در بافندگی، یعنی pua kumbu، پتوی ایکات آیینی‌ای که زنان با نقش‌مایه‌هایی که در خواب دریافت می‌کنند می‌بافند، که از نظر فنی از دشوارترین سنت‌های بافندگی در جنوب شرق آسیای جزیره‌ای است. گاوای دایاک، جشن پس از برداشت که هر ژوئن برگزار می‌شود، لحظه‌ای است که خانه‌های بلند بار دیگر از کسانی پر می‌شوند که برای کار به کوچینگ، بینتولو یا جاهای دورتر رفته‌اند.