اروتیک سی لا

اگر پرسیده شود کدام یک از پنجاه و چهار گروه قومی رسمی ویتنام کمترین احتمال دیدارشان را دارید، «سی لا» پاسخ مناسبی است. کمتر از هزار نفر از آنان در این کشور زندگی می‌کنند، که تقریباً همه‌شان در شمار اندکی روستا در منطقه Mường Tè از استان Lai Châu و در Mường Nhé از استان Điện Biên زندگی می‌کنند، در نزدیکی مرز لائوس در دورافتاده‌ترین نقطه شمال غربی. چند هزار نفر دیگر آن سوی همین مرز، در استان Phongsaly لائوس زندگی می‌کنند که معمولاً «سیدا» نامیده می‌شوند. روایت خودشان از خویش، روایت مهاجرت است: آنان در چند سده اخیر از لائوس بیرون آمده، در امتداد رودخانه بالا رفته‌اند و در دامنه‌های بالای رود Đà سکنی گزیده‌اند. آن رودخانه از آن زمان به این سو به دور آنان بازآرایی شده است. سدهای برق‌آبی زمین‌های دره Mường Tè را زیر آب بردند و روستاهای کامل را به بالای تپه منتقل کردند؛ برای جمعیتی به این کوچکی، این یک آمار نیست، بلکه برای تقریباً همه افراد تغییر نشانی است.

زبان آنان به شاخه Loloish از خانواده تبتی-برمایی تعلق دارد، در همان همسایگی «های‌نی»، لاهو و آکا، و نزدیک‌ترین آن به Phunoi در آن سوی مرز است. این زبان نه زبان بازار هیچ کس است و نه زبان مدرسه هیچ کس، از این رو بیشتر سی لا دست‌کم دوزبانه‌اند، به ویتنامی و اغلب به تای یا به زبان های‌نی که در اطرافشان به آن سخن گفته می‌شود. دین آنان پرستش نیاکان است و در خانه زندگی می‌کند، نه در بنایی جداگانه: محرابی که کنار ستون اصلی نگه داشته می‌شود، نذورات‌هایی که سرپرست خانواده تقدیم می‌کند، آیین‌هایی در کاشت و برداشت، و مراسمی برای ارواح روستا و جنگلی که در کناره آن است. تبار از سلسله‌های نام‌دار می‌گذرد و این آیین‌ها ماشینی هستند که خطوط نسب را خوانا نگه می‌دارند. شناخته‌شده‌ترین شیء سی لا، پیراهن زنانه‌ای نیلی است که روی یک پیش‌سینه تنگ دوخته می‌شود، پوشیده از ردیف‌های متراکم سکه‌های نقره‌ای کوچک و دکمه، که زن ممکن است در طول سال‌ها به آن بیفزاید، و همراه با روسری‌ای پوشیده می‌شود که شیوه بستن آن نشان می‌دهد زن شوهردار است یا نه. رنگ کردن دندان نیز بخشی از همین رمز بود، سیاه برای زنان و سرخ برای مردان، و تا حد زیادی با نسلی که آن را به کار می‌برد از میان رفته است. لباس روزمره اکنون لباس روزمره است؛ صفحه سکه‌ها برای عروسی‌ها، تشییع جنازه‌ها و سال نو بیرون آورده می‌شود. در این اندازه، زبان و مجموعه‌ای از آیین‌ها به تصمیم‌های چند صد بزرگسال بقا دارند، و سی لا این را بهتر از هر کسی که درباره‌شان می‌نویسد درک می‌کند.