اروتیک قرقیزها

قرقیزها ملتی ترکتبار از چراگاه‌های مرتفع هستند؛ جمعیتی که خودانگاره‌اش با اسب، کوه و حافظهٔ بلندِ جابه‌جایی میان آن‌ها گره خورده است. سرزمین‌شان کوه‌های تین‌شان و پامیر-آلای است، رشته‌کوه‌هایی که قرقیزستان را از همسایگانش جدا می‌کنند و بیشتر سکونت را به چند دره و حوضهٔ ایسیک‌کول می‌رانند. حتی اکنون، با آنکه اکثریت در شهرها زندگی می‌کنند و بیشکک، پایتخت، همچون هر پایتخت پساشوروی کار می‌کند، کانون ثقل فرهنگی در jailoo است، یعنی چراگاه تابستانی، جایی که خانواده‌ها هنوز دام‌هایشان را به علفزار کوهستانی می‌برند و در boz üy زندگی می‌کنند، همان چادر نمدی که بر پرچم ملی دیده می‌شود.

زبان قرقیزی به شاخهٔ قیچاقیِ زبان‌های ترکی تعلق دارد و به قزاقی نزدیک‌تر است تا به ازبکی که در جنوب، در سراسر درهٔ فرغانه رایج است، و این گسست، شکافی کهن‌تر میان شیوه‌های زندگی چادرنشینیِ استپی و یکجانشینیِ واحه‌ای را بازتاب می‌دهد. روسی هنوز بیشتر کار اداری و شهری را انجام می‌دهد، بازماندهٔ قرن شوروی که همچنین تیره‌ها را به مزارع اشتراکی سازمان داد و جمعیتی عمدتاً بی‌سواد را در طول دو نسل به آموزش همگانی کشاند. اسلام سنی مکتب حنفی ایمان موروثی است، اما بر سطح لایه‌های کهن‌تر سبک نشسته است؛ غرایز شامانی و جان‌انگارانه‌ای که در شیوهٔ سخن گفتن مردم دربارهٔ نیاکان، کوه‌ها و ارواح مکان‌ها باقی مانده‌اند. پایبندی سختگیرانه خارج از جنوب کمیاب است؛ در شمال، دین بیشتر مسئلهٔ هویت و آیین‌های گذار است تا آیین روزانه.

آنچه قرقیزها را در روایت خودشان متمایز می‌کند Manas است، حماسهٔ شفاهی‌ای به درازای نزدیک به نیم میلیون مصراع، که از ایلیاد و ادیسه روی هم بلندتر است و توسط راویانی به نام manaschı نقل می‌شود؛ آنان شعر را در حالت خلسه می‌آموزند و بی‌همراهی ساز اجرا می‌کنند. این حماسه در فرهنگ واقعاً ستون‌دار است: نسب‌نامه، دستور اخلاقی و اسطورهٔ ملی مقاومت را فراهم می‌آورد. وابستگی قبیله‌ای هنوز در سیاست و ازدواج اهمیت دارد و در دو جناح شمالی و جنوبی سازمان یافته است که همیشه دربارهٔ اینکه کشور چه باید باشد توافق نداشته‌اند. مهمان‌نوازی تا حد تعهد جدی گرفته می‌شود، بازی‌های سوارکاری مانند kok-boru (راگبیِ خشنی که با لاشهٔ بز بازی می‌شود) همچنان واقعاً محبوب‌اند، و عقاب‌داران منطقهٔ ایسیک‌کول اجرای توریستی نیستند، بلکه سنتی زنده و کارآمداند که قرن بیستم را عمدتاً دست‌نخورده پشت سر گذاشت.