اروتیک خاس‌ها

خاس‌ها جمعیت هند-آریایی‌ای هستند که زبان غالب نپال و بخش عمده‌ای از شکل سیاسی آن را فراهم کرده‌اند؛ مردمی که گویششان از تپه‌های مرکزی برآمد و به نپالی تبدیل شد. آنان در رشته‌کوه‌های میانی نپال متمرکزند و از آن‌جا در سراسر هیمالیای غربی هند تا اوتاراکند، سیکیم، آسام و بخش‌های تپه‌ای ایالت بنگال غربی گسترده‌اند. سرزمین مادری‌شان قله‌های برف‌پوش کارت‌پستالی نیست، بلکه کشور معتدل و پلکانی زیر آن است: روستاهای خط‌الراس، دره‌های رودخانه، جنگل‌های بلوط و رودودندرون، و مزارعی که در طول نسل‌ها با کار صبورانه بر دامنه‌ها کنده شده‌اند. نام خاس از خود نپال کهن‌تر است؛ در منابع اولیه سانسکریت آمده و به‌عنوان خودنام پادشاهی قرون وسطایی خاسا در غرب دور باقی مانده است، که زبان درباری‌اش نیای مستقیم نپالی امروز بود.

آنچه بیان کوتاه درباره خاس‌ها را دشوار می‌کند این است که این اصطلاح در دو مقیاس هم‌زمان کار می‌کند. در گسترده‌ترین معنا به همه مردمان هند-آریایی تپه‌نشین اشاره دارد که این میراث زبانی و تاریخی را حمل می‌کنند. اما در کاربرد روزمره نپالی تا حد زیادی با نظام طبقاتی که دولت‌های شاه و رانا تحمیل کردند هم‌پوشانی دارد: باهون (براهمن) و چهتری در رأس، سپس سلسله‌های حاکم تاکوری در بالای آن‌ها، و پایین‌تر طبقات حرفه‌ای دالیت: کامی آهنگرها، دامای خیاط‌ها و نوازندگان عروسی، سارکی چرم‌کارها، سوناری زرگرها، و گاندهاربها خوانندگان دوره‌گرد؛ طبقاتی که از نظر تاریخی از همان فضای آیینی کنار گذاشته شده‌اند. اما رانا به‌طور محدودتری به تیره‌ای نجیب اشاره دارد که از 1846 تا 1951 به‌عنوان نخست‌وزیران موروثی نپال حکومت می‌کرد؛ دوره‌ای که معماری و شکایات آن هنوز در کاتماندو قابل خواندن است.

دین، هندوئیسم است، اما هندوئیسم کوهستانی‌ای که عملی و خانواده‌محور است، پر از خدایان محلی و خدایان تیره در کنار پانتئون عمومی هندی. داشین و تیهار تقویم پاییزی را بیش از هر چیز دیگری مشخص می‌کنند؛ کاهنان تیره مراسم چرخه زندگی را انجام می‌دهند؛ و کول دِوتا اغلب در عمل بر هر ارتدوکسی متنی مقدم است. قواعد طبقاتی درباره خوراک و ازدواج در شهرها و میان دیاسپورا سست شده است، اما در بسیاری از روستاها سرسختانه پابرجاست.

خاس‌ها دو قرن است که در جنبش بوده‌اند. خدمت نظامی گورکاها مردان را به ارتش‌های بریتانیا و هند کشاند و جامعه‌هایی در سراسر شرق هیمالیا پدید آورد؛ موج‌های بعدی کارگران، دانشجویان و اقتصادهای حواله‌ای را به خلیج فارس، مالزی، بریتانیا و آمریکای شمالی بردند. نتیجه، مردمی است که مرکز ثقلشان هنوز تپه‌های نپال است، اما خانواده‌هایشان به‌طور فزاینده دیگر آن‌جا نیستند.