اروتیک کهو

کی‌هو مردمان ارتفاعات لام دونگ‌اند، فلاتی خنک پوشیده از کاج، چای و قهوه پیرامون دالات و دی‌لین در جنوب ویتنام. شمار آنان حدود 200,000 نفر است. زبانی مشترک و نظامی خویشاوندی که از مادر می‌گذرد آنان را به هم پیوند می‌دهد: فرزندان به تبار مادری تعلق دارند، شوهر تازه به سنت در خانوار همسرش مستقر می‌شود، و دارایی از سوی زنان به ارث می‌رسد. کی‌هو به چند شاخه نام‌دار تقسیم می‌شود. سره، که نامش به معنای مزرعه برنج خیس است، شالیزارهای دره‌ای اطراف دی‌لین را می‌کارد. چیل در بلندی‌های شیب‌دار و مزارع تپه‌ای متحرک خود ماندگار شد. لاچ زیر توده کوهستانی لانگ بیانگ زندگی می‌کند و گروه‌های کوچک‌تری چون نوپ و کو دون بقیه را تشکیل می‌دهند. افسانه‌ای محلی می‌گوید دو قله لانگ بیانگ مرد لاچ و زن چیل‌اند که خانواده‌هایشان اجازه ازدواج‌شان را ندادند. کی‌هو زبانی از خانواده مون-خمر است و با ما، مانونگ و استینگ خویشاوندی بسیار نزدیک دارد. چورو و راگلای همسایه‌شان به زبان‌های چامی از خانواده‌ای نامرتبط سخن می‌گویند، پس فلات مرز میان خانواده‌های زبانی نیز هست. کی‌هو با الفبای لاتین نوشته می‌شود و بیشتر گویندگانش به ویتنامی نیز مسلط‌اند.

بیگانگان زود آمدند و ماندگار شدند. فرانسوی‌ها در آغاز سده بیستم ایستگاه کوهستانی خود را در دالات بر زمین لاچ ساختند، و معمولاً نام شهر را به عبارتی از زبان کی‌هو نسبت می‌دهند که به معنای جویبار لاچ است. پس از آن مبلغان آمدند و امروز بیشتر کی‌هو مسیحی‌اند، پروتستان یا کاتولیک. زندگی کلیسایی در کنار باوری کهن‌تر به جهانی پر از ارواح زیست می‌کند، همان یانگها که در آیین‌های بزرگ جمعی زمانی گاومیش و شراب خمره‌ای دریافت می‌کردند. مدیران فرانسوی و سپس مشاوران آمریکایی، کی‌هو را زیر برچسب فراگیر مونتانیارد گرد آوردند و برخی از کسانی که پس از جنگ گریختند در کارولاینای شمالی زندگی تازه‌ای ساختند. از سال 1975 به این سو، مهاجران دشت‌نشین و رونق قهوه فلات را دگرگون کرده‌اند و امروز بسیاری از خانوارهای کی‌هو از قهوه‌ای که در زمین‌های خودشان کشت می‌شود زندگی می‌کنند. برخی آیین‌ها باقی مانده‌اند. نام‌های شخصی هنوز جنسیت را در آغاز نشان می‌دهند، به این ترتیب که مردان پیشوند K' و زنان پیشوند Ka دارند. دسته‌های گانگ، بخشی از فرهنگ گانگ مرتفعات مرکزی که یونسکو به رسمیت شناخته، همچنان در جشن‌های اجتماعی می‌نوازند. مردم هنوز شراب برنج را از خمره‌ای مشترک با نی‌های بلند بامبو می‌نوشند و زنان در روستاهای لانگ بیانگ هنوز پارچه بروکاد را با دارهای کمری می‌بافند.