اروتیک سومبا

سومبا در جنوب فلورس و در زنجیرهٔ سوندای کوچک قرار دارد؛ خشک‌تر و کم‌ارتفاع‌تر از همسایگان آتشفشانی‌اش است. این جزیره‌ای بلند است با دشت‌های علفی، پشته‌های سنگ‌آهکی و جنگل‌های چندل که قرن‌ها پیش به دست بازرگانانی از جاوه و سرزمین‌های دورتر غارت شدند. سومبایی‌ها یک جمعیت واحد نیستند، بلکه فدراسیونی از مردمان خویشاوند هستند: گویشوران کامبرایی در شرق، و خوشه‌های کودی، لامبویا، واناکاکا، آناکالانگو و ممبورو در غرب، که هر یک گویش ویژه، روستای نیاکانی و نظم طبقاتی تباری خود را دارند. همهٔ این زبان‌ها به شاخهٔ سومبا از خانوادهٔ آوسترونزی تعلق دارند؛ آن‌قدر به زبان‌های همسایهٔ فلورس نزدیک‌اند که خویشاوندی در ریشه را نشان دهند، و آن‌قدر دورند که یک سومبایی شرقی و یک گویشور کودی برای انجام معامله به اندونزیایی روی می‌آورند.

امروزه بیشتر سومبایی‌ها به‌عنوان مسیحیان پروتستان ثبت شده‌اند، میراث مبلغان هلندی و سپس اندونزیایی؛ اما مسیحیت در این جزیره موازی با ماراپو پیش می‌رود، دین نیاکانی بومی که دفن، ازدواج، برداشت محصول و معماری خود روستا را سامان می‌دهد. روستای سنتی سومبایی حول میدانی سنگ‌فرش‌شده چیده شده که خانه‌های بلند با سقف‌های نوک‌تیز کاهگلی آن را احاطه کرده‌اند، و مقبره‌های سنگی غول‌پیکر از سنگ‌آهک تراشیده در میانشان قرار دارد؛ مردگان از جامعه بیرون برده نمی‌شوند، بلکه در مرکز آن نگه داشته می‌شوند. یک مراسم تدفین ممکن است سال‌ها طول بکشد و عمداً تبارها را ورشکسته می‌کند، زیرا منزلت در اینجا با آنچه می‌بخشی سنجیده می‌شود: گاومیش، اسب، خوک و منسوجات بزرگ ایکات که زنان سومبایی با دار دستیِ پشتی رنگ می‌کنند و می‌بافند، و نخ‌ها پیش از حمام نیل یا مورِندا، نقش به نقش گره زده می‌شوند. این پارچه‌ها نقش‌های تباری دارند و روزگاری ویژهٔ اشراف و پیچیدن اجساد بودند.

شناخته‌شده‌ترین آیین عمومی جزیره پاسولا است، نبردی با نیزه بر اسب که هر سال میان تیم‌های مناطق غربیِ رقیب برگزار می‌شود، پس از آنکه کرم‌های دریایی روی صخره‌های مرجانی انبوه می‌شوند. این نبردی واقعی است: سواران زخمی می‌شوند و گاه کشته می‌شوند، و خونی که ریخته می‌شود، برای تغذیهٔ خاک و محصول برنج تلقی می‌گردد. جامعهٔ طبقاتی سومبا، با تمایزهای کهن میان تبارهای اشراف، عامه و آنان که پیش‌تر برده بوده‌اند، زیر سلطهٔ دولت اندونزی ملایم شده اما از هم نپاشیده است؛ تبار، پیوندهای ازدواج و مهریهٔ اسبی همچنان تعیین می‌کنند که با چه کسی ازدواج می‌شود، چه کسی در مراسم تدفین سخن می‌گوید و چه کسی زیر کدام سنگ به خاک سپرده می‌شود.