اروتیک جوکون

جوکون‌ها را به‌آسانی می‌توان از طریق پیوندشان با ووکاری شناخت: شهر کوچکی در ایالت تارابا که هنوز به‌عنوان مقر آیینی آکو اوکا عمل می‌کند، شخصیتی الهی‌شاه که جایگاهش چند قرن پیش از نقشهٔ استعماری نیجریه شکل گرفته است. جوکون‌ها حافظهٔ سیاسی خود را به کوارافا پیوند می‌زنند، کنفدراسیونی که در قرن هفدهم به‌سوی شمال و در برابر دولت‌شهرهای هائوسا فشار آورد، پیش از آن‌که تحت فشارهای پیاپی از هم بپاشد. این تاریخ از آن رو اهمیت دارد که وضعیت امروزی جوکون‌ها را توضیح می‌دهد: جمعیتی نسبتاً کوچک با خودانگاره‌ای نهادی بسیار بزرگ‌تر، پراکنده در دره‌ی بنوئه و تا جیب‌هایی در کامرون، اما لنگرگاه آن‌ها دربار سلطنتی‌ای است که آیین‌هایش هنوز برگزار می‌شود.

زبان جوکون به شاخهٔ جوکونوئید از خانوادهٔ بنوئه-کنگو تعلق دارد، خوشه‌ای از زبان‌های خویشاوند اما متمایز از یکدیگر. جوکون تاکوم که در جنوب و در حوالی منطقهٔ تاکوم گفته می‌شود، یکی از گونه‌های اصلی است؛ ووکاری جوکون (واپان) نقطهٔ مرجع دیگر است و وانو از زیرگروه‌های خویشاوند در امتداد رودخانه‌هایی به شمار می‌آید که این منطقه را درمی‌نوردند. گویشوران یکی از گونه‌های جوکونوئید اغلب بدون تلاش نمی‌توانند گونهٔ دیگری را دنبال کنند و همین یکی از دلایلی است که این گروه از دیرباز با عنوان جمع، یعنی مردمان جوکون، توصیف شده و نه به‌عنوان یک بلوک واحد.

تمایز جوکون‌ها در زندگی دینی بیش از همه آشکار است. با آن‌که مسیحیت و اسلام نفوذ کرده‌اند، مجموعهٔ گستردهٔ کردارهای سنتی همچنان پابرجاست و حول محور شخصیت آکو اوکا و تقویمی از مناسبت‌های کشاورزی و یادبودهای نیاکان سامان یافته است. پادشاه نه تنها سر سیاسی، بلکه سر مقدس نیز هست: برخی آیین‌ها در گذشته مستلزم آن بود که او از دید عموم دور باشد و شخص او چنین فهمیده می‌شد که میان جامعه و نیروهای نامرئی واسطه است. پوجه، جشنوارهٔ اصلی سالانه، جوکون‌های پراکنده را به ووکاری بازمی‌گرداند و همچنان روشن‌ترین بیان این نظم آیینی کهن است.

زندگی روزمرهٔ سرزمین جوکون‌ها از دشت سیلابی شکل می‌گیرد (یام، ذرت سورگوم، و ماهی‌گیری در امتداد بنوئه) و از تاریخی ناآرام از نزاع‌های اجتماعی با کشاورزان تیوی همسایه بر سر زمین، که از 1990s به‌این‌سو به‌طور دوره‌ای شعله‌ور شده است. جوکون‌ها امروز با فشارهایی روبه‌رو هستند که بیشتر مردمان کمربند میانی نیجریه با آن مواجه‌اند: پایهٔ کشاورزی رو به کاهش، مهاجرت به شهرها، و فرسایش آهستهٔ اقتدار آیینی در برابر نهادهای رقیب دینی و سیاسی.