اروتیک افوتو

بیشتر غنایی‌ها وینیبا را به‌عنوان شهری دانشگاهی روی ساحلی بادگیر در منطقه مرکزی می‌شناسند. اما برای افوتو، این شهر Simpa است، شهری که به گفته آنان خودشان بنیانش نهاده‌اند و هنوز آن را مقر دولت خود می‌دانند. افوتوها مردمی از گروه گوان هستند که در میانه سرزمین فانتی زندگی می‌کنند و این موقعیت تقریباً همه چیز آنان را شکل داده است. زبانشان، Effutu، به شاخه Guang از زبان‌های Kwa تعلق دارد. این زبان با گویش Awutu در داخل کشور و با Senya Beraku در امتداد ساحل به سوی آکرا خویشاوندی نزدیکی دارد. با این حال، شهرهای اطراف آنان به فانتی سخن می‌گویند. بیشتر افوتوها به آسانی میان این دو زبان جابه‌جا می‌شوند، و سلطه روزمره فانتی به‌طور مداوم بر زبان خودشان فشار وارد می‌کند.

بنا بر سنت افوتو، نیاکانشان از شمال آمدند و پیش از فانتی‌ها بر این ساحل ساکن شدند. رهبری آنان را مردی به نام Osimpa بر عهده داشت که شهر هنوز نام او را حفظ کرده است. ماهیگیری و تجارت، وینیبا را از آن زمان تاکنون پابرجا نگه داشته و این شهر به ایستگاه منظم بازرگانان اروپایی در ساحل طلا تبدیل شد. افوتوها هرگز از سیاست آکانی جدا نایستاده‌اند. در طول کنفدراسیون فانتی در اواخر دهه 1860 و اوایل دهه 1870، بازرگانی از وینیبا به نام Robert Johnson Ghartey ریاست آن را بر عهده داشت و او بعدها این شهر را با نام Ghartey IV اداره کرد.

رویدادی که افوتوها را، هم برای بیگانگان و هم برای خودشان، تعریف می‌کند، Aboakyir است، یعنی شکار گوزن که هر ماه مه برگزار می‌شود. دو گروه آسافوی شهر، Tuafo و Dentsefo، صبح زود برای گرفتن یک بوش‌باک زنده بیرون می‌روند. نخستین گروهی که یکی از آن‌ها را بازگرداند و به رئیس عالی تقدیم کند، پیروز است. سپس حیوان به Penkye Otu، خدای محوری دین سنتی افوتو، پیشکش می‌شود. روایت چنین است که این خدا روزی جان یک انسان را خواست، سپس یک پلنگ را به جای آن پذیرفت و سرانجام یک گوزن. رقابت میان دو گروه جدی گرفته می‌شود و نتیجه هر سال تا شکار بعدی در ترانه‌ها، پرچم‌ها و بحث‌ها باقی می‌ماند.

اکنون مسیحیت اکثریت پیروان را دارد و اقلیتی مسلمان نیز وجود دارد. با این حال، بسیاری از مردم رفتن به کلیسا و احترام به زیارتگاه Penkye Otu را متناقض نمی‌بینند. Omanhen همچنان بر دولت سنتی افوتو ریاست می‌کند. حدود سال نو، باشگاه‌های نمایش ماسک وینیبا با نقاب و لباس‌های مفصل در خیابان‌ها رژه می‌روند، سنتی که شهر آن را از آنِ خود می‌داند.