اروتیک لمتونه

لمتونه مردان نقاب‌دار بودند. نویسندگان عرب سده‌های میانه آنان را الملثمون می‌نامیدند، یعنی کسانی که لثام بر چهره دارند، زیرا مردانشان تکه‌ای پارچه را دور نیمه پایینی صورت می‌پیچیدند و آن را در جمع، در برابر بیگانگان و اغلب هنگام غذا خوردن، همان‌جا نگه می‌داشتند. زنانشان نقاب نمی‌زدند. همین رسم هنوز در میان طوارق، خویشاوندان دورترِ آنان در صحرا، باقی است و همین باعث شده بود لمتونه از دور شناخته شوند: مردمی شترچران که پیش از آن‌که به اندازه‌ای نزدیک شوند که سلامی بدهند، می‌شد نامشان را بر زبان آورد.

لمتونه از شاخه صنهاجه‌اند، کنفدراسیون بزرگ بربر در غرب صحرا، و قلمروشان از دره سوس در جنوب مراکش تا فلات آدرار، از میان شن و سنگریزه، امتداد داشت. سرگردانی واژه نادرستی است برای کاری که آنان می‌کردند. دامداری شتری زیرساخت بود: به آنان امکان می‌داد که چاه‌ها و راهی را که میان نمک‌زارهای صحرای ژرف و طلایی که از سودان به سوی شمال در حرکت بود قرار داشت، در اختیار بگیرند. شهر کاروانی اودغست پیش از آن‌که امپراتوری غنا آن را تصرف کند، در دست صنهاجه بود.

در سده یازدهم، واعظی اصلاح‌طلب به نام عبدالله بن یاسین در میان این قبایل مخاطبانی یافت، و جنبشی که از آن دیدار برخاست، یعنی مرابطون، فرماندهان لمتونه را به رأس یک امپراتوری نشاند. یوسف بن تاشفین از شهر تازه‌بنیاد مراکش فرمانروایی کرد، به اسپانیا گذشت، آلفونسوی ششم را در زلاقه در سال 1086 شکست داد، و سپس پادشاهان طوایفی را که برای نجاتشان آمده بود بلعید. تقریباً یک سده، قبیله‌ای صحراگرد از رود سنگال تا رود ابرو حکومت کرد. هنگامی که موحدون به آن پایان دادند، خانواده‌های لمتونه به شمال رفتند و همان‌جا ماندند، و بازماندگان مرابطون جزایر بالئار را در اختیار داشتند و مدت‌ها پس از سقوط مراکش، در افریقیه همچنان جنگیدند.

آنچه در صحرا باقی ماند، در برابر مهاجرت عرب‌ها زمین از دست داد. جنگ شر بوبه در سده هفدهم، گروه‌های صنهاجه را زیر سلطه تبارهای جنگاور عرب قرار داد، و بخش بزرگی از بربرهای موریتانی به زبان عربی حسانیه و به حرفه‌های روحانی روی آوردند: فقه، تدریس و استنساخ نسخه‌های خطی. لمتونه امروز قبیله‌ای در جنوب موریتانی است که خانه‌هایی نام‌دار دارد، از جمله اهل علی بن ابراهیم و اهل سیدی الامین، و شاخه‌های شناخته‌شده‌ای چون تاجاکانت و مسومه که در موریتانی، صحرای غربی، مراکش و الجزایر پراکنده‌اند. زناگه، زبان بربری کهن، تقریباً از میان رفته است. اما نقاب از میان نرفته است.