اروتیک دولینیان‌ها

دولینیان‌ها مردم دره‌ی سرزمین رودخانه‌ی سان بودند. آنان روستاییانی اوکراینی‌زبان بودند که در کف دره‌های رودخانه و کوهپایه‌های پایین‌دستِ آنچه امروز جنوب شرقی لهستان است، در پایین کوه‌هایی که لمک‌ها و بویک‌ها در آن زندگی می‌کردند، کشاورزی می‌کردند. نام این مردم از واژه‌ی دولینا به معنای دره گرفته شده و به جای آنکه بگوید چه می‌پوشیدند یا به چه باور داشتند، نشان می‌دهد کجا زندگی می‌کردند. قوم‌نگاران از این نام برای جدا کردن این مردم دشت‌نشین از گروه‌های کوهستانی استفاده می‌کردند. خود روستاییان معمولاً خویشتن را روسین می‌نامیدند، نام کهن مردم روتن در گالیسیا. همین نام برای روسین‌های دشت‌نشین ترانسکارپاتیا، در آن سوی کوه‌های کارپات، نیز به کار می‌رود. دولینیان‌های نادسیانیا، یعنی حوضه‌ی سان، گروهی جداگانه در سوی شمالی کوه‌ها هستند.

آنان به گویش‌های سان از زبان اوکراینی سخن می‌گویند که بخشی از گروه جنوب غربی آن است، و همسایگان نزدیک فراوان دارند. لمکی در جنوب غربی گفته می‌شود و تکیه‌ی آن همواره بر هجای ماقبل آخر است. بویکی در جنوب شرقی گفته می‌شود و لهستانی در روستای همسایه، گاه حتی در همان روستا، به کار می‌رود. در این سرزمین مرزی، یک مزرعه‌ی روسین و یک مزرعه‌ی لهستانی می‌توانستند بسیار شبیه به هم باشند. کلیسا آن‌ها را از هم متمایز می‌کرد. دولینیان‌ها کاتولیک یونانی بودند. آنان به آیین بیزانسی و زیر نظر اسقف‌نشین پرژمیشل عبادت می‌کردند، کریسمس و عید پاک را طبق تقویم ژولین جشن می‌گرفتند و در کلیساهای چوبی‌ای به نام تسرکوا گرد می‌آمدند که شماری از آن‌ها هنوز برپاست. هرگاه یک کاتولیک یونانی با یک کاتولیک رومی ازدواج می‌کرد، قاعده‌ای کهن در گالیسیا کلیسای فرزندان را بر حسب جنس تعیین می‌کرد: پسران از پدر و دختران از مادر پیروی می‌کردند. ممکن بود خانواده‌ای میان دو کلیسا تقسیم شود، و در این منطقه کلیسا و ملیت معمولاً با هم همراه بودند.

تاریخ بر این سرزمین سخت گذشت. پرژمیشل، مرکز کهن منطقه، در روزگار روس کیف زیر فرمان شاهزادگان خود بود. در سده‌ی چهاردهم به تاج لهستان رسید و در سال 1772 به اتریش هابسبورگ. در سال 1918 لهستانی‌ها و اوکراینی‌ها در خیابان‌هایش جنگیدند و در سال 1939 رودخانه‌ی سان مرز میان اشغال آلمان و شوروی شد. اما گسست واقعی پس از جنگ رخ داد. از سال 1944 تا 1946 شمار زیادی از دولینیان‌ها در مبادله‌ای جمعیتی که بیشتر روی کاغذ داوطلبانه بود، به سوی شرق و به اوکراین شوروی برده شدند. در سال 1947 عملیات ویستولا کسانی را که مانده بودند به سرزمین‌های پیشین آلمان در شمال و غرب لهستان تبعید کرد. لهستانی‌ها در برخی روستاها اسکان یافتند و برخی دیگر به سادگی خالی شدند. امروز دولینیان‌ها در خاطره‌ی خانوادگی نوادگانشان در اوکراین و سراسر لهستان زنده‌اند، و نیز در کلیساها، گورستان‌ها و نام مکان‌هایی که هنوز در دره‌ی سان پراکنده‌اند.