اروتیک دنتلت‌ها

دنتلتیه‌ها قومی تراکیایی در بخش بالایی دره‌ی رود استریمون بودند، رودی که امروز استروما نامیده می‌شود. دست‌کم از سده‌ی دوم پیش از میلاد، منطقه‌ی اطراف کیوستندیل امروزی در غرب بلغارستان را در اختیار داشتند، تا این‌که روم در سده‌ی یکم میلادی آنان را به استان تراکیه‌ی خود ملحق کرد. امروز هیچ جامعه‌ای نام آنان را ندارد. فرزندانشان در جمعیت تراکیه‌ی رومی و سپس، در سده‌های بعد، در مردمان بالکانی که پس از آنان آمدند ادغام شدند.

آنچه آنان را در سندهای باستانی متمایز می‌کرد، محل زندگی و میزان وفاداری‌شان بود. دره‌شان گذرگاهی طبیعی میان مقدونیه در جنوب و مردمان کوهستانی و رودخانه‌ای در شمال بود. مائدیان در پایین‌دست رود می‌زیستند و سردیان آن‌سوی تپه‌ها، در شرق. ارتش‌هایی که از آن بخش بالکان می‌گذشتند ناچار بودند از سرزمین دنتلتیه‌ها عبور کنند، و منابع بیشتر تنها در همان لحظه‌ها از آنان یاد می‌کنند. حدود سال ۱۸۱ پیش از میلاد، فیلیپ پنجم پادشاه مقدونیه که از صعود به کوه هم‌وس بازمی‌گشت، ارتش گرسنه‌اش را به سرزمین آنان راند. سربازانش مزارع مردمی را غارت کردند که رسماً متحدان او بودند. یک سده بعد، دنتلتیه‌ها به سوی روم روی آورده بودند. در سال ۵۵ پیش از میلاد، سیسرو به لوکیوس کالپورنیوس پیسو، فرماندار پیشین مقدونیه، حمله کرد. او دنتلتیه‌ها را ملتی توصیف کرد که همواره از اقتدار روم فرمان برده و حتی هنگامی که قبایل دیگر شوریدند از مقدونیه پاسداری کرده بود، و جنگ پیسو علیه آنان را از جنایات فرماندار برشمرد.

زبانشان تراکیایی بود، زبانی هندواروپایی که بیشتر در نام‌های شخصی و نام‌های جغرافیایی باقی مانده است. تا زمانی که آیین‌های رومی و بعدها مسیحی در منطقه گسترش یافت، خدایان تراکیایی را می‌پرستیدند. پادشاهان داشتند. در سال ۲۹ پیش از میلاد، باستارنی‌ها از کوهستان هم‌وس گذشتند و سرزمین‌شان را در هم کوبیدند. فرمانده رومی مارکوس لیکینیوس کراسوس به منطقه لشکر کشید، تا حدی برای دفاع از پادشاهشان سیتاس که نابینا بود. او از معدود دنتلتیه‌هایی است که نامش را می‌شناسیم.

فرمانروایی روم آنان را یک‌باره از میان نبرد. نامشان برای مدتی به‌عنوان یک بخش از استان تراکیه باقی ماند. شهر پائوتالیا، که امروز کیوستندیل است، در قلب سرزمین کهن آنان و کنار چشمه‌های آب گرمی که هنوز گردشگران را جذب می‌کنند، رشد کرد. آنان هرگز تاریخ خود را ننوشتند، از این رو بیشتر میراثشان همین است: دره‌ای، شهری و چند اشاره از بیگانگانی که بیشتر هنگام عبور ارتش‌ها متوجه آنان شدند.