اروتیک دچانه‌ها

دچانه‌ها گروهی کوچک از اسلاوهای غربی در بوهمیای اوایل سده‌های میانه بودند که در سده‌های نهم و دهم میلادی در امتداد رود الب، در حوالی دچین کنونی در شمال جمهوری چک سکنی گزیدند. پیش از سال 1000 در دوک‌نشین پرمیسلیدها ادغام شدند و نسل آنان در ملت چک محو شد. آنچه آنان را مشخص می‌کند یک مکان است: آخرین حوضه‌ی الب پیش از آنکه رود دره‌ی ماسه‌سنگی را بشکافد و به ساکسونی برسد، نواری باریک از زمین قابل کشت که در میان ارتفاعات جنگلی محصور بود و تا استعمار سده‌ی سیزدهم جمعیت اندکی داشت.

تقریباً همه‌ی آنچه درباره‌ی آنان می‌دانیم به یک واژه بسته است. منشوری که در سال 1086 برای اسقف‌نشین پراگ صادر شد و ادعا می‌کند مرزهای اسقف‌نشین را همان‌گونه که در دهه‌ی 970 به هنگام تأسیس بودند توصیف می‌کند، نام اقوام حاشیه‌ی آن را برمی‌شمارد و در میان آنان نامی به صورتی شبیه Dazana آمده که معمولاً دچانه‌ها خوانده می‌شود و در کنار لیتومرژیتسی‌ها و لموزی‌ها قرار گرفته است. تمام سند مکتوب همین است. نه شاهزاده‌ای از دچانه‌ها نام برده شده، نه نبردی، نه پیمانی. همسایگان بالادست آنان همین دو گروه و پشووانه‌ها در نزدیکی ملنیک بودند. آن سوی کوه‌ها در شمال، مردمانی سوربی‌زبان زندگی می‌کردند، یعنی نیسانه‌ها در حوضه‌ی درسدن و میلتسنی‌ها در لوزاتیای علیا. دچانه‌ها به همان گویش‌های اولیه‌ی اسلاوی سخن می‌گفتند که دیگر ساکنان بوهمیا، زبانی که به چکی کهن بدل شد، و تا زمانی که مسیحیت در سده‌ی دهم از دربار پرمیسلیدها به بیرون گسترش یافت، خدایان کهن اسلاوی را می‌پرستیدند.

جایگاهشان مهم‌تر از شمارشان بود. الب راه میان بوهمیا و ساکسونی بود و هر که صخره‌ی بالای دهانه‌ی رود پلوچنیتسه را در دست داشت بر آنچه از آن می‌گذشت فرمان می‌راند. پرمیسلیدها در آنجا قلعه‌ای ساختند و اسناد بعدی از ایالت دچین سخن می‌گویند، یعنی یک ناحیه‌ی قلعه‌ای که برای دوک اداره می‌شد، نه یک قوم. نام این گروه و نام شهر به روشنی به هم پیوسته‌اند، اما کدام‌یک زودتر پدید آمد پرسشی باز است.

پرسش بزرگ‌تر نیز همچنان باز است. پژوهش‌های قدیمی چک بوهمیا را وصله‌ای از قبایل جدا از هم می‌دیدند که پرمیسلیدها یکی یکی آنها را مطیع کردند، و دچانه‌ها نیز از جمله‌ی آنان بودند. امروزه بسیاری از مورخان در این تردید دارند و نام‌های منشور 1086 را برچسب‌های منطقه‌ای برای ناحیه‌هایی از یک قوم بوهمیایی واحد می‌خوانند، نه قبایل مستقل. بر پایه‌ی این خوانش، دچانه‌ها به سادگی همان بوهمیایی‌هایی بودند که در دچین زندگی می‌کردند. در هر دو صورت، هیچ رشته‌ی محلی از یاد و خاطره به آنان نمی‌رسد: این ناحیه سده‌ها آلمانی‌زبان بود، بیشتر مردمش پس از 1945 اخراج شدند و خانواده‌های امروزی دچین عمدتاً پس از آن آمدند. میراث آنان نامی است بر نقشه و یک سطر در یک منشور.