اروتیک چلبیانلو

چلبیانلوها یکی از قبیله‌های نام‌دار قرهداغ هستند، سرزمین کوهستانی آذربایجان ایران. مانند دیگر قبیله‌های آنجا، آن‌ها را کمتر خطی روی نقشه تعریف می‌کند و بیشتر تبار، رهبری و آوازه. قرهداغ که در زبان ترکی به معنای کوه سیاه است، به شمال دشت تبریز کشیده می‌شود و تا رود ارس فرود می‌آید؛ جایی که آب مرز ایران با جمهوری آذربایجان و ارمنستان است. در دوران پهلوی ناحیه رسماً به ارسباران تغییر نام یافت، اما نام قدیمی‌تر هنوز به‌طور گسترده به کار می‌رود. این منطقه کوهپایه‌ای ناهموار و تا حدی جنگلی است که برای گله‌داری مناسب و برای دولت‌ها دشوار است، و همین ترکیب، قبیله‌هایی را که آنجا زندگی می‌کردند شکل داد.

زبان آن‌ها آذربایجانی است، زبانی ترکی از شاخه اوغوز و همان زبانی که در آن سوی رود بدان سخن می‌گویند، و از خویشاوندان نزدیک زبان ترکی. فارسی زبان مدرسه و دولت است و بیشتر مردم بدون اندیشه زیاد میان این دو جابه‌جا می‌شوند. خود این نام شایان نگاه دوباره است: بر پایه çələbi ساخته شده است، عنوان افتخاری کهن برای مرد فرهیخته و صاحب‌مقام، و به پسوند ترکی -lu ختم می‌شود که به معنای متعلق به یا از آنِ است و در نام قبیله‌ها در سراسر شمال‌غرب ایران دیده می‌شود. چلبیانلوها مانند آذربایجانی‌های اطرافشان مسلمان شیعه‌اند و تقویم مذهبی هنوز زندگی عمومی را شکل می‌دهد، از دسته‌های سوگواری محرم تا روزه ماه رمضان.

نشانه روشن‌ترشان در سند مکتوب در جریان انقلاب مشروطه پدیدار شد. در سال 1908 محمدعلی شاه مجلس را به توپ بست و تبریز برای دفاع از مشروطه قیام کرد. رحیم خان چلبیانلو سواران قراداغ را به سوی طرف سلطنت‌طلب برد، و جنگجویانش از نیروهایی بودند که شهر را محاصره کردند، در حالی که مدافعانش به رهبری ستارخان و باقرخان ماه‌ها پایداری کردند. این ماجرا تصویر ساده قبیله‌ها به عنوان ناظران دورافتاده را اصلاح می‌کند. سران دوره قاجار با دربار چانه می‌زدند، با سران رقیب رقابت می‌کردند و هر وقت به سودشان بود مردان مسلح را به سیاست ملی می‌فرستادند.

قبیله‌های قراداغ به سنت گله‌داری را با جابه‌جایی فصلی میان مرتع‌های تابستانی کوهستان و زمین‌های زمستانی پایین‌تر ترکیب می‌کردند. مانند قبیله‌های سراسر ایران، سیاست دولت در سده بیستم آن‌ها را به سوی زندگی یکجانشین راند. برای بیشتر کسانی که امروز از تبار چلبیانلو هستند، این نام بیش از آنکه بگوید کسی از راه چه معیشتی زندگی می‌کند، نشان می‌دهد خانواده از کجاست.