اروتیک وای آپوها

وای‌آپو به نام یک رودخانه نامیده شده‌اند و مردم بورو اغلب همدیگر را به همین شیوه معرفی می‌کنند. بورو جزیره‌ای بزرگ و کوهستانی در استان مالوکوی اندونزی و در غرب سرام است. بسیاری از رودخانه‌های آن نام‌هایی دارند که با wae به معنای آب آغاز می‌شود و جوامع از دیرباز با دره رودخانه‌ای که در آن زندگی می‌کنند شناخته شده‌اند. آپو که در نقشه‌های اندونزی Waeapo نوشته می‌شود، بزرگ‌ترین رودخانه جزیره است. این رودخانه از ارتفاعات داخلی سرازیر می‌شود، در دشتی پهن و کم‌ارتفاع گسترده می‌شود و در شمال‌شرقی، در خلیج کایلی و نه چندان دور از نامله‌آ، مرکز کابوپاتن (شهرستان)، به دریا می‌ریزد.

وای‌آپو به زبان بورو سخن می‌گویند، زبانی آسترونزیایی از شاخه مرکزی مالوکو. خویشاوندان دور این زبان در سرام و آمبون به کار می‌روند. امروزه در جزیره زبان‌های کمتری نسبت به گذشته گفته می‌شود. زبان کایلی که روزگاری در همان جایی که این رودخانه به دریا می‌پیوندد سخن گفته می‌شد از میان رفته است، در حالی که زبان لیسلا در امتداد ساحل شمالی هنوز پابرجاست. اندونزیایی و مالایی آمبونی زبان مدرسه، کلیسا، ادارات دولتی و بازار هستند، بنابراین بیشتر مردم در حالی بزرگ می‌شوند که به بیش از یک زبان سخن می‌گویند.

ساحل و درون جزیره بورو از دیرباز تاریخ‌های جداگانه‌ای داشته‌اند. در سده هفدهم، شرکت هند شرقی هلند خلیج کایلی را پایگاه خود در جزیره قرار داد و مردم را به سوی ساحل کشاند. تجارت با سلطنت‌های واقع در شمال پیش‌تر ساحل را به سوی اسلام کشانده بود. جوامع درونی بیشتر به مسیحیت پروتستان گرویدند. در هر دو سوی این شکاف، ادات، یعنی نظام حقوق عرفی محلی، همچنان در زمین و ازدواج نقش دارد.

سده بیستم برای این دره سخت‌تر از بیشتر جاها گذشت. از سال 1969، دولت سوهارتو بیش از ده هزار زندانی سیاسی را، یعنی مردانی که در پاکسازی ضدکمونیستی سال‌های 1965 و 1966 گرفتار شده بودند، به اردوگاه‌هایی در دشت وای‌آپو فرستاد. آنان ناگزیر بودند جنگل را پاک کنند، کانال‌های آبیاری بکَنند و برنج آبی بکارند. رمان‌نویس پرامودیا آنانتا توئر نخستین بار داستان‌های چهارگانه بورو خود را برای هم‌بندانش در آنجا بازگفت. آخرین زندانیان در پایان دهه 1970 آزاد شدند. چند واحد از اردوگاه‌ها به روستاهای عادی تبدیل شدند و یک برنامه دولتی اسکان مجدد، مهاجران بیشتری را از جاوه به آنجا آورد. امروز این دشت یکی از مناطق اصلی کشت برنج مالوکو است.

وای‌آپو با آنچه پس از آن آمد زندگی می‌کنند. بیگانگان در دوره‌ای که هنوز در یاد زندگان است، دشت‌های سرزمین ایشان را دگرگون کردند، و همسایگان تازه‌شان به شیوه‌های خاص خود کشت می‌کنند، نیایش می‌کنند و سخن می‌گویند. نام رودخانه هنوز به هر کس دیگری در بورو دقیقاً می‌گوید که وای‌آپو از کجا آمده‌اند.