اروتیک ویستولانی‌ها

ویستولیان‌ها قبیله‌ای اسلاوی غربی بودند که از حدود سده هشتم تا اواخر سده دهم، زمانی که دولت پیاست قلمروشان را در خود ادغام کرد و دیگر به‌عنوان قومی مستقل وجود نداشتند، حوضه بالایی رود ویستولا را در ناحیه‌ای که امروز جنوب لهستان نامیده می‌شود در اختیار داشتند. نامشان تنها از نام رود گرفته شده است: آنان مردم رود ویسوا بودند و سرزمینشان همان است که بعدها لهستان کوچک نامیده شد، با مرکزیت کراکوف و ویشلیتسا. آنان هیچ خط نوشتاری از خود بر جای نگذاشتند. سه اشاره کوتاه بیرونی، آن‌ها را وارد سوابق تاریخی کرده است: فهرستی از اقوام اسلاوی که به‌اصطلاح جغرافی‌دان باواریایی تدوین کرده، بندی در زندگی‌نامه سنت متودیوس، و سطری در نسخه انگلیسی کهن اوروسیوس که در دربار آلفرد تولید شد و در آن سرزمینی به نام ویسلی را در شرق موراویان قرار می‌دهد. هر چیز دیگر باید از دل خاک بیرون کشیده شود. دژهای استرادوف، ناشاتسوویتسه، زاوادا لانتسکوروینسکا و ویشلیتسا از بزرگ‌ترین خاک‌ریزهای اسلاوی سده‌های نخست در سراسر لهستان‌اند، باروهایی از چوب و خاک که کار سازمان‌یافته و کسی را با جایگاه لازم برای سازماندهی آن نیاز داشت.

آنان چیزی داشتند که ارزش تصرف داشت: زمین‌های کشاورزی لوس، مسیر رودخانه‌ای که به سوی شرق به کیف و به سوی غرب به بوهم می‌رفت، و چشمه‌های نمک ویلیچکا و بوخنیا که پیش از حفر معادن مشهور، مدت‌ها پیش از آن بهره‌برداری می‌شدند. زندگی‌نامه سنت متودیوس از شاهزاده‌ای بت‌پرست و بسیار قدرتمند سخن می‌گوید که در ویسلخ مستقر شد و مسیحیان اطرافش را آزار می‌داد، و متودیوس به او هشدار داد که غسل تعمید را در وطن خود بپذیرد، نه آنکه آن را به‌عنوان اسیری در خارج بگیرد. متن می‌گوید او در خارج تعمید گرفت. مورخان معمولاً این را چنین می‌خوانند که موراوی بزرگ در دوران سواتوپلوک، حدود سال 880، حوضه بالایی ویستولا را تصرف کرد، که اگر درست باشد، این سرزمین را دهه‌ها پیش از پذیرش غسل تعمید لاتینی توسط میشکوی یکم در سال 966، مسیحی به آیین اسلاوی می‌کرد. این خوانش محل بحث است و شواهد باستان‌شناسی آن را قطعی نمی‌کنند. آنچه پس از آن رخ داد استوارتر است: موراوی به دست مجارها افتاد، بوهم تا میانه سده دهم کراکوف را در اختیار داشت، و پیاست‌ها حدود سال 990 این منطقه را از بوهم گرفتند. نام ویستولیان‌ها دیگر هرگز ذکر نشد. نوادگانشان ساکنان لهستان کوچک در سرزمین کراکوف و ساندومیرش‌اند و زبانشان به لهجه‌ها و واژگان لهستانی کهن راه یافته است. تپه بزرگ بالای کراکوف که سنت آن را به بنیان‌گذار افسانه‌ای کراک نسبت می‌دهد، ممکن است به سده‌های ایشان تعلق داشته باشد: این تپه کاوش شده است، اما همچنان تاریخ قطعی آن روشن نیست.