اروتیک بخارایی‌های سیبری

بخاری‌های سیبری مهاجران مسلمانی از آسیای مرکزی بودند که از قرن شانزدهم تا قرن نوزدهم در شهرها و روستاهای غرب سیبری زندگی می‌کردند، و امروزه نوادگان آن‌ها بخشی از جمعیت تاتار سیبری در اطراف توبولسک، تیومن و تومسک‌اند. این نام هرگز دقیق نبود. مقامات روس تقریباً هر بازرگانی را که از جنوب می‌آمد بخاری می‌نامیدند، چه از بخارا آمده باشد، چه از سمرقند، تاشکند یا خیوه. آنچه این گروه را کنار هم نگه می‌داشت یک منشأ واحد نبود، بلکه یک شیوه زندگی بود: تجارت دوربرد، آموزش اسلامی و یک وضعیت حقوقی ویژه در درون دولت روسیه.

داستان آن‌ها پیش از ورود روس‌ها آغاز می‌شود. کوچوم، آخرین خان سیبیر، برای استقرار اسلام میان رعایای خود به بخارا چشم دوخت و معلمان دینی از آنجا خواست، و بازرگانان بخاری پیش‌تر در سرزمین‌های او تجارت می‌کردند. وقتی قزاقان یرماک و نیروهای مسکوی که پشت سرشان بودند در دهه‌های 1580 و 1590 خانات را درهم شکستند، بخاری‌ها ماندند و مسکو آن‌ها را مفید یافت. آن‌ها کاروان‌هایی را اداره می‌کردند که شهرهای سیبری را به استپ‌های قزاق، آسیای مرکزی و چین پیوند می‌دادند، و تزارها آنان را با امتیازات تجاری و مالیات‌های سبک‌تر پاداش دادند. برخی به‌عنوان راهنما، مترجم و فرستاده کار می‌کردند. سیتکول ابلین، بخاری اهل توبولسک، در اواسط قرن هفدهم کالاهای روسی را در برخی از نخستین ماموریت‌های روسیه به دربار سلسله چینگ به پکن برد.

نخستین مهاجران به زبان ترکی چغتایی و فارسی سخن می‌گفتند. در طول نسل‌ها و با ازدواج با خانواده‌های محلی تاتار، خانوارهای آن‌ها به تاتاری سیبیری، زبانی ترکی قیپچاقی، روی آوردند، در حالی که چغتایی و عربی به‌عنوان زبان نوشتن و نماز باقی ماندند. بخاری‌ها مسلمانان سنی بودند و دین ماندگارترین صادرات آنان بود. آن‌ها مسجد ساختند، در مکتب‌های قرآنی تدریس کردند و بسیاری از ملاهای منطقه را تأمین کردند، و اسلام تاتارهای سیبیری هنوز نشان آن معلمان را بر خود دارد.

وضعیت جداگانه‌شان دوام نیاورد. در قرن‌های هجدهم و نوزدهم، دولت امتیازات بخاری‌ها را فرسود و این جامعه را در همان دسته‌بندی‌های تاتارها، شهرنشینان و بازرگانان ادغام کرد. با ایمانی مشترک، زبانی مشترک و نسل‌ها ازدواج میان‌قومی، چیز زیادی برای نشان دادن مرز باقی نماند. سرشماری‌های روسیه اکنون آنان را در شمار تاتارها می‌آورند، هرچند برخی از نوادگان در مناطق تیومن و تومسک هنوز خود را بخاری می‌نامند.