اروتیک دینگ‌لینگ‌ها

دینگلینگ‌ها مردمی تاریخی از جنوب سیبری بودند که وقایع‌نگاران چینی از قرن 2 پیش از میلاد تا قرن 5 میلادی از آنان یاد کرده‌اند. آنان در شمال شیونگنو، پیرامون دریاچه بایکال و بالادست رود ینیسی می‌زیستند و سرانجام در اتحادیه‌های گائوچه و تیله جذب شدند که نیاکان اویغورها و دیگر مردمان ترک‌زبان بودند. آنچه آنان را گروهی واحد می‌کرد، دست‌کم در چشم مقاماتی که آنان را ثبت کردند، جایگاهشان بود: در دورترین لبه شمالی جهان شناخته‌شده، جایی که دشت‌های علفزار جای خود را به تایگا می‌دادند. مردمی بودند که شیونگنوها ناچار بودند به سراغشان بروند و مطیعشان کنند، نه مردمی که خود نزد آنان بیایند. مودو چانیو در آغاز قرن 2 پیش از میلاد آنان را فتح کرد و در سه سده بعد، دینگلینگ‌ها عمدتاً به‌عنوان جناح شمالی هر بحران شیونگنویی ظاهر می‌شوند. هنگامی که زمستانی سخت و یورشی از سوی ووسون‌ها امپراتوری کوچ‌نشین را در سال 71 پیش از میلاد فلج کرد، دینگلینگ‌ها از شمال ضربه زدند. و هنگامی که شیونگنوی شمالی در سال 85 میلادی رو به فروپاشی بود، دینگلینگ‌ها به شیانبی‌ها و شیونگنوی جنوبی پیوستند تا کار آن‌ها را یکسره کنند.

سرزمین‌شان بیشتر جنگل‌استپ بود تا دشتی باز: حوضه مینوسینسک، دامنه‌های کوه‌های سایان و منطقه دریاچه‌ای پیرامون بایکال. منابع چینی همچنین شاخه‌ای غربی را در دوردست، نزدیک رود ایرتیش و در شمال کانگجو، جای می‌دهند و از پوست‌های نفیسی یاد می‌کنند که از سرزمین دینگلینگ‌ها می‌آمد، که نشان می‌دهد مردمی بودند که به همان اندازه که در استپ دام می‌چراندند، در تایگا شکار هم می‌کردند. زبانشان ثبت نشده است. دیدگاه غالب، که بر پایه زبان فرزندان و بازماندگانشان بنا شده، آن را ترکی یا زبانی نیای ترکی می‌داند، هرچند پیشنهادهایی درباره پیوند با زبان‌های ینیسی‌ای یا ساموئیدی نیز وجود دارد، و پاسخ صریح این است که کسی نمی‌داند. دینشان نیز به همین اندازه مستند نیست. یکی از متون کهن چینی به‌جای آن، تکه‌ای از افسانه‌های عامیانه را به آنان نسبت می‌دهد: موهایی تا زیر زانو، سم‌هایی همچون سم اسب، و سرعتی متناسب با آن؛ داستانی که بیشتر از دور بودن آنان در چشم دیگران حکایت می‌کند تا از کسانی که واقعاً آنجا می‌زیستند.

فصل آخر در درون چین رقم خورد. گروه‌های دینگلینگ در سده‌های 3 و 4 به‌تدریج به سوی جنوب کوچیدند و در آشفتگی دوران شانزده پادشاهی، خاندان جای دولتی کوتاه‌عمر به نام جای وی را از 388 تا 392 در هنان بنیاد نهاد، پیش از آنکه یان متأخر آن را درهم بکوبد. در آن زمان این نام دیگر جای خود را به گائوچه، گاری‌های بلند، می‌داد، که برگرفته از ارابه‌های چرخ‌بلند قبایل شمالی بود، و سپس به تیله. دینگلینگ‌ها امروز به‌صورت ادعایی تبارشناختی باقی مانده‌اند: تاریخ‌نگاری چینی آنان را نیاکان اویغورها می‌داند، و تاریخ‌نگاری ترک به‌طور گسترده‌تر، آنان را از نخستین نام‌های روایت خود به شمار می‌آورد.