اروتیک چووان‌ها

اگر از یک چوان بپرسید کیست، پاسخ اغلب دوگانه برمی‌گردد: چوان، و همچنین اهل مارکوفو، یا از گله. شاید هزار نفر این نام را داشته باشند که تقریباً همه‌شان در حوضهٔ رودخانهٔ آنادیر در چوکوتکا زندگی می‌کنند، در دورترین گوشهٔ شمال‌شرقی روسیه، جایی که قاره به پایان می‌رسد. نامی که خودشان بر خود می‌نهند اتل است. آنان از نظر تبار قومی یوکاگیر هستند، شرقی‌ترین پارهٔ خانواده‌ای که زمانی در پهنهٔ توندرا به سوی ساحل برینگ گسترده بود، و روشن‌ترین نمونه در سیبری از قومی‌اند که پس از از دست دادن تقریباً هر آنچه معمولاً حامل هویت است، هویت خود را حفظ کردند. زبان چوانی از میان رفته است. آنچه از آن مانده فهرست واژه‌هایی است که در قرن هجدهم ثبت شده؛ این فهرست برای آن کافی است که این زبان را با قطعیت در کنار یوکاگیری جای دهد، اما به هیچ روی برای سخن گفتن به آن بس نیست. چوان‌های یکجانشین مارکوفو به روسی سخن می‌گویند، اما روسیِ خاص خودشان، گویشی کهن از مهاجرنشینان روس که انباشته از واژه‌های چوکچی، اِوِن و یوکاگیری است و بازدیدکنندگان فهمیدنش را دشوار می‌یابند. خانواده‌های گله‌دار به چوکچی سخن می‌گویند. هیچ‌یک از دو گروه این را به معنای روس یا چوکچی بودن خود نمی‌دانند.

این شکاف به قرن هفدهم بازمی‌گردد. قزاق‌ها در سال 1649 به آنادیر رسیدند و در آنجا دژی چوبی بنا کردند، و چوان‌ها صد سال پس از آن را میان دو سنگ آسیاب گذراندند: حکومت تزاری از آنان خراج می‌گرفت و چوکچی‌ها به آنان یورش می‌بردند، چوکچی‌هایی که روس‌ها نتوانستند شکستشان دهند و چوان‌ها ناچار بودند در کنارشان زندگی کنند. قرن هجدهم تقریباً کارشان را تمام کرد: یورش‌ها اردوگاه‌هایی کامل را خالی کرد و بازماندگان یا کشته شدند یا جذب شدند یا پراکنده گشتند. هنگامی که حکومت تزاری در دههٔ 1760 دژ آنادیر را رها کرد، باقی‌ماندگان، که در آن هنگام آمیزه‌ای از چوان و روس و یوکاگیر بودند، در بالادست رودخانه دوباره گرد هم آمدند و سرانجام مارکوفو را بنیان نهادند؛ به همین دلیل خانوارهای مارکوفو می‌توانند نام خانوادگی روسی و چهرهٔ سیبریایی داشته باشند بی‌آنکه کسی آن را شایستهٔ ذکر بداند. آنان زود ارتدکس شدند و آن را جدی نگه داشتند، که در عمل یعنی تقویم کلیسایی بر روی مجموعه‌ای کهن‌تر از قواعد قرار گرفته است، دربارهٔ اینکه با حیوان کشته‌شده چگونه رفتار کنی و چه دینی به درگذشتگان داری. قوم‌نگاری شوروی دهه‌ها از ثبت جداگانهٔ آنان دست کشید و آنان را جزو همسایگانشان به شمار آورد، و تنها در پایان دههٔ 1980 دوباره به‌طور جداگانه شمارش شدند. کار امروزشان ماهیگیری است، عمدتاً ماهی سالمونی که در آنادیر بالا می‌رود، گوزن شمالی، و کار کُند مجادله با دستگاه اداری دوردستی بر سر زمین.