اروتیک تووایی‌ها

تووایی‌ها در حوضه‌ای از علفزار و تایگا زندگی می‌کنند که میان کوه‌های سایان و استپ مغولستان جای گرفته است، و جغرافیا بیشترین سهم را در توضیح آن‌ها دارد. آنان مردمی ترک‌زبان‌اند که نزدیک‌ترین خویشاوندان زبانی‌شان در سراسر سیبری پراکنده‌اند، مانند خاکاس، آلتای و یاکوت، اما گرایش مذهبی و فرهنگی‌شان به سوی جنوب است، به جهان بودایی مغولستان و تبت. این شکاف، واقعیت بنیادین هویت تووایی است: زبانی ترکی که به دست بودایی‌های تبتی‌ای گفته می‌شود که اسب، گوسفند، یاک و گوزن شمالی را در لبه شمالی کمربند کوچ‌نشینی استپ شبانی می‌کنند.

زبان تووایی در میان زبان‌های ترکی به دلیل مصوت‌های حلقی و تراکم بسیار خوشه‌های همخوانی‌اش کم‌نظیر است، و از معدود زبان‌های ترکی است که در آن واژه‌های وام‌گرفته از مغولی کنار واژگان موروثی جای گرفته‌اند، بی‌آنکه جایشان را بگیرند. بیشتر تووایی‌ها به روسی هم تسلط دارند، اما زبان در وضعیتی آن‌قدر سالم است که همچنان زبان کار خانوارهای شبان و شهرک‌های کوچک بیرون از کیزیل است. توجو که گروه فرعی‌ای ساکن جنگل‌های شمال شرقی‌اند، لهجه‌ای متمایز دارند و به جای اسب، گوزن شمالی اهلی نگه می‌دارند؛ معیشتی که با شماری دیگر از اقوام کوچک سیبری مشترک است و تقریباً هیچ‌کس دیگری روی زمین آن را ندارد.

بودایی‌گری از مغولستان در سده‌های هفدهم و هجدهم وارد شد و روی سنت شامانی کهن‌تری لایه گرفت، بی‌آنکه آن را کاملاً جایگزین کند. خانواده تووایی امروزی ممکن است هم با لاما و هم با شامان مشورت کند و هیچ تناقضی احساس نکند؛ دوره شوروی بیشتر صومعه‌ها را ویران کرد و هر دو رسم را به زیرزمین راند، و آنچه از سال 1990 به این سو بازگشته، احیایی آگاهانه است، نه رشته‌ای پیوسته و نگسسته. دالایی‌لاما به آنجا سفر کرده و نسل تازه‌ای از راهبان در هند آموزش می‌بینند.

توا در آغاز سده بیستم به‌عنوان جمهوری مستقلِ اسمی، یعنی تانو توا، اداره می‌شد؛ کشوری که امروزه بیشتر کلکسیونرهای تمبر آن را به یاد دارند، پیش از آنکه در سال 1944 به اتحاد شوروی ملحق شود. همین الحاق دیرهنگام بخشی از دلیل بقای بسیاری از زندگی شبانی کهن است: جمعی‌سازی آمد، اما فقط برای مدتی کوتاه، و اقتصاد دامداری دوباره جان گرفت. صادرات فرهنگی که تووایی‌ها در خارج بیش از هر چیز به آن شناخته می‌شوند خوومی است، سنت آواز حلقی که در آن یک صدا همزمان یک نت کشیده و یک ملودی سوت‌گونه از هم‌آواهای فرعی تولید می‌کند. این شیوه واقعاً دشوار است، برای شنونده‌ی نخستین بار واقعاً عجیب است، و آن‌قدر در خودنمایی تووایی‌ها مرکزیت دارد که اجراکنندگان آن را به‌طور مرتب از مسکو تا سان‌فرانسیسکو به تالارهای کنسرت می‌برند.