اروتیک نیوخ‌ها

نیوخ‌ها، که در گذشته با نام گیلیاک شناخته می‌شدند، مردمی بومی در پایین‌دست رود آمور و جزیرهٔ ساخالین در شرق دور روسیه‌اند. شمار آنان تقریباً چهار تا پنج هزار نفر است و به زبان نیوخی (گیلیاک) سخن می‌گویند، زبانی منزوی که هیچ خویشاوند اثبات‌شده‌ای ندارد، اکنون به شدت در معرض خطر انقراض است و به دو گونهٔ متمایز آمور و ساخالین تقسیم می‌شود. آنان از اقوام دیرینه‌سیبری به شمار می‌روند و از نظر فرهنگی با همسایگان تونگوزی‌زبان خود متفاوت‌اند.

جامعه و معیشت

زندگی نیوخ‌ها بر ماهیگیری و شکار جانوران دریایی پستاندار مانند فوک و شیر دریایی بنا شده بود و شکار در جنگل و گردآوری گیاهان آن را تکمیل می‌کرد. ماهی آزاد محوری بود و مقدار زیادی از آن برای زمستان خشک می‌شد و برای تغذیهٔ گروه‌های سگ‌هایی که سورتمه می‌کشیدند به کار می‌رفت. سگ‌ها بسیار فراتر از وسیلهٔ حمل‌ونقل ارزش داشتند و در تجارت، در پرداخت‌های ازدواج و خود در جشن خرس نقش داشتند. جامعه بر پایهٔ تبارهای برون‌همسری استوار بود که با قواعد پیچیدهٔ ازدواج و تبادل متقابل پیوند داشتند. زندگی مذهبی جان‌باورانه و شمنی بود و نیوخ‌ها به‌ویژه با جشن خرس شناخته می‌شوند، که در آن خرسی که در روستا بزرگ شده بود گرامی داشته و به شکلی آیینی قربانی می‌شد تا روحش به کوه‌ها بازگردد.

ظاهر و زیور

نیوخ‌ها ردا و کت را از پوست ماهی، پوست فوک، پشم سگ و پارچه می‌ساختند، که به شیوهٔ پیچیده و با بست کناری بریده می‌شد و با آپلیکه، خز و زیور فلزی آراسته می‌شد. لباس‌های جشنی نقش‌های خمیده داشت و زنان زیورآلات فلزی، مهره و پیش‌بندهای تزئین‌شده به تن می‌کردند.

میراث امروز

اسکان مجدد در دوران شوروی، بسته‌شدن روستاهای کوچک و آموزش به زبان روسی، بسیاری از انتقال زبان را قطع کرد و نیوخی اکنون به شدت در معرض خطر انقراض است. نویسندهٔ ولادیمیر سانگی، نخستین نویسندهٔ حرفه‌ای نیوخ، در شکل‌گیری صورت نوشتاری زبان نقش داشت و در آثارش از سنت شفاهی نیوخ بهره گرفت و به صدای پیشرو این مردم بدل شد. بیشتر نیوخ‌ها با لباس مدرن زندگی می‌کنند و معلمان و سازمان‌های فرهنگی برای ثبت زبان و احیای صنایع دستی، آواز و میراث جشن خرس در موزه‌ها و محیط‌های اجتماعی تلاش می‌کنند.