اروتیک کویبال‌ها

قویبال‌ها مردمی هستند که زبانشان را عوض کردند اما نامشان را حفظ کردند. تیره‌های آنان زمانی اسب، گاو و گوسفند را در استپ‌های باز میان رودهای ینیسه و آباکان می‌چراندند، در منطقه‌ای که امروز جمهوری خاکاسیا در جنوب سیبری است. آنان به زبانی سامویدی سخن می‌گفتند که خویشاوندی نزدیکی با زبان کاماسی داشت. سامویدی شاخه‌ای از خانوادهٔ اورالی است که زبان نِنتس و، با فاصلهٔ بیشتر، فنلاندی و مجاری را نیز دربر می‌گیرد. فرزندانشان امروز به زبان خاکاس، که زبانی ترکی است، سخن می‌گویند و در کنار کاچین‌ها، ساگای‌ها، کیزیل‌ها و بلتیرها یکی از زیرگروه‌های خاکاس شمرده می‌شوند. نام قویبال در هویت خانوادگی و تیره‌ای، در نام یک گویش، و بر نقشه در قالب استپ قویبال زنده مانده است.

این تغییر آهسته رخ داد. حوضهٔ مینوسینسک سرزمینی ترک بود که مدت‌ها زیر سلطهٔ شاهزادگان قرقیز ینیسه قرار داشت، و همسایگان، شرکای تجاری و خویشاوندان سببی قویبال‌ها همگی ترکی حرف می‌زدند. طی نسل‌ها، قویبال‌ها نیز چنین کردند. پژوهشگرانی که در سده‌های هجدهم و نوزدهم از این منطقه گذشتند، فهرست‌هایی از واژه‌های قویبالی ثبت کردند، و آن دفترچه‌ها تقریباً تمام چیزی است که از زبان کهن باقی مانده است؛ این زبان پس از سدهٔ نوزدهم دوام نیاورد. کاماسی، زبان هم‌خانوادهٔ نزدیک آن، تنها در یک روستا در دامنه‌های کوه‌های سایان باقی ماند تا آن‌که آخرین گویشورش در سال 1989 درگذشت.

سلطهٔ روسیه بر این حوضه در اوایل سدهٔ هجدهم استوارتر شد، پس از آن‌که زونگارها بخش بزرگی از اشراف قرقیز را به سوی غرب کوچاندند. در دوران تزارها، قویبال‌ها خراج خز می‌پرداختند و غسل تعمید داده شدند و به مسیحیت ارتدوکس درآمدند. مقامات رسمی آنان را همراه با همسایگانشان تاتارهای مینوسینسک یا تاتارهای آباکان می‌نامیدند. در دههٔ 1920 مقامات شوروی همهٔ این جوامع را در یک ملیت واحد خاکاس ادغام کردند، و قویبال‌ها به عنوان قومی جداگانه تا حد زیادی از سرشماری‌ها ناپدید شدند.

ارتدوکسی هرگز به‌طور کامل جای آنچه را پیش از آن بود نگرفت. خانوارهای خاکاس، از جمله قویبال‌ها، همچنان برای آتش و ارواح کوه‌ها نذر و قربانی می‌کردند، و مردم هنوز در هنگام بیماری و بدبیاری به کام، یعنی شمن، متوسل می‌شدند. امروز هم می‌توان این لایه‌های درهم‌تنیده را در خاکاسیا دید. اعیاد کلیسایی در کنار تون پایرام، جشن تابستانی، برگزار می‌شوند، و حماسه‌های پهلوانی کهن هنوز به سبک خای اجرا می‌شوند، سبکی از آواز گلویی بم که با همراهی ساز زهی چاتخان اجرا می‌شود.