اروتیک ماراناو

مارانائو مردم دریاچه‌اند: مارانائو به معنای «مردم لاناو» است و لاناو خود دریاچه است، پهنهٔ آب شیرینی مرتفع در کوه‌های مرکز میندانائو. هویت در اینجا پیش از هر چیز جغرافیایی است: فلات مرتفع پیرامون دریاچهٔ لاناو تا آنجا که سوابق مکتوب پیش می‌رود سرزمین مارانائو بوده و مرکز ثقل جامعه عملاً جابه‌جا نشده است. آنان یکی از سه قوم بزرگ مسلمان فیلیپین‌اند، در کنار تاوسوگ و ماگوئیندانائو؛ اما در حالی که تاوسوگ رو به دریا دارند و ماگوئیندانائو در دشت‌های رودخانه‌ای پراکنده‌اند، مارانائو در ارتفاعات خنک‌تر ماندند، امری که تقریباً همه چیزِ دیگرِ آنان را شکل داد.

زبان آنان از خانوادهٔ آسترونزیایی و در گروه گستردهٔ زبان‌های فیلیپینی است، و با ماگوئیندانائو و ایرانون خویشاوندی نزدیک و با تاگالوگ و سبوآنو خویشاوندی دورتر دارد. شمار گویشوران آن به میلیون‌ها نفر می‌رسد و برخلاف بسیاری از زبان‌های محلی فیلیپین، در کاربرد روزمره در برابر تاگالوگ و انگلیسی مقاومت کرده است. اسلام از راه شبکه‌های تجاری و تبلیغی که از مجمع‌الجزایر سولو به بالا می‌آمدند، در اواخر سده‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی رسید، و مارانائو از آخرین گروه‌های بزرگ مجمع‌الجزایر بودند که پیش از آنکه استعمار اسپانیا مسیر جزایر را دگرگون کند، به آن گرویدند. اقتدار اسپانیا هرگز در لاناو ریشه نگرفت. اقتدار آمریکا نیز به‌تمامی ریشه نگرفت. این تاریخ طولانیِ جذب‌نشدن بخشی از راهی است که مارانائو خود را با آن توصیف می‌کنند.

زندگی اجتماعی بر پایهٔ ماراتابات می‌چرخد؛ مفهومی که معمولاً به «آبرو» یا «غرور» ترجمه می‌شود، هرچند هیچ‌یک از این دو واژه بار آن را ندارد. ماراتابات احساس تعهد به دفاع از نام، خانواده و جایگاه فرد است و همه چیز را سامان می‌دهد، از مذاکرات ازدواج تا دشمنی‌های سیاسی موسوم به ریدو که ممکن است نسل‌ها ادامه یابد. جامعه به خاندان‌های سلطنتی و سلسله‌مراتبی لایه‌لایه تقسیم می‌شود که از طریق سالسیلا، یک شجره‌نامهٔ مکتوب، ردیابی می‌شود. فرهنگ دیداری آنان به‌روشنی قابل شناخت است: اوکیر، کنده‌کاری چوبی منحنی و روان که خانه‌ها، سازها و به‌ویژه توروگان را می‌آراید؛ توروگان مسکن نیاکانی یک داتو است با تیرهای عظیم و قوسی به نام پانولونگ که از لبهٔ سقف بیرون زده‌اند. دارانگن، چرخهٔ حماسی سرودشونده‌ای که به ده‌ها هزار بیت می‌رسد و یونسکو آن را به رسمیت شناخته، هنوز اجرا می‌شود.

محاصرهٔ ماراوی، پایتخت مارانائو، در سال 2017 بخش عمدهٔ مرکز قدیمی شهر را با خاک یکسان کرد و بازسازی آن کند و مناقشه‌برانگیز بوده است. پرسش‌های فرهنگی‌ای که این ویرانی برانگیخت همچنان باز مانده‌اند: چه چیزی باید بازسازی شود، چه چیزی به‌صورت ویرانه باقی بماند، و شهری مسلمان در جمهوری‌ای با اکثریت کاتولیک چگونه بر تداوم خود پافشاری می‌کند.