اروتیک مامخغ‌ها

مامخه‌ها قبیله‌ای چرکس‌اند و یکی از شاخه‌های کوچک‌تر مردم آدیغه در شمال‌غربی قفقاز به شمار می‌روند. معمولاً آن‌ها را در میان دوازده قبیلهٔ تاریخی‌ای نام می‌برند که چرکس‌ها خود را از آن‌ها می‌دانند. آنچه ایشان را از دیگران متمایز می‌کرد هرگز زبانی جدا یا دینی متفاوت نبود، بلکه تعلق بود: جامعه‌ای نام‌دار با سرزمین‌های خاص خود، گویش محلی خود و جایگاهی مشخص در پیمان‌ها، کینه‌ها و ازدواج‌هایی که قبیله‌های چرکس را به هم پیوند می‌داد. در میان چرکس‌ها، قبیله‌ای که خانواده از آن است هنوز هم اهمیت دارد، حتی سال‌ها پس از آنکه قبیله‌ها دیگر زمینی در اختیار نداشتند.

سرزمین اصلی آنان دشت‌های پای‌کوهی جنوب رودخانهٔ کوبان بود، در آنچه امروز جمهوری آدیگه و کرای کراسنودار در روسیه نامیده می‌شود. آنان به آدیغه سخن می‌گویند که به آن چرکسی غربی هم گفته می‌شود. این زبان به خانوادهٔ قفقازی شمال‌غربی تعلق دارد. هیچ پیوندی میان این خانواده و زبان‌های ترکی، ایرانی یا کارتولی که در اطرافش رایج‌اند نشان داده نشده است. آدیغه به شمار بسیار زیاد صامت‌ها و تعداد اندک مصوت‌ها شهرت دارد. گویش مامخه شکلی محلی از آدیغه است، نه زبانی مستقل.

گسستی که داستان امروزین ایشان را شکل داد در سال 1864 رخ داد. در آن سال فتح روسی چرکسیا با اخراج دسته‌جمعی چرکس‌ها به سوی امپراتوری عثمانی پایان یافت. چرکس‌ها این واقعه را نسل‌کشی می‌دانند و هر ساله در 21 مه یادش را گرامی می‌دارند. مامخه‌ها هم همین سرنوشت را داشتند. بیشترشان رانده شدند، بسیاری در ساحل دریای سیاه یا در دریا جان باختند و بازماندگان در آناتولی و لوانت در کنار چرکس‌هایی از قبیله‌های دیگر ساکن شدند. در نسل‌های بعدی، مرزهای میان قبیله‌ها در هویت چرکسی گسترده‌تری محو شد. امروز مامخه‌ها به‌عنوان مردمی جدا شمرده نمی‌شوند. فرزندانشان در قفقاز به‌عنوان آدیغه و در ترکیه، سوریه، اردن و جاهای دیگر به‌عنوان چرکس زندگی می‌کنند.

مانند بیشتر چرکس‌ها، آنان مسلمانان سنی‌مذهب‌اند. اما اسلام در اینجا روی مجموعه‌ای کهن‌تر از قواعد قرار دارد که هنوز وزن واقعی دارد، یعنی Adyghe Xabze. این مجموعه‌ای نانوشته از آداب است که نحوهٔ پذیرایی از میهمانان، شیوهٔ سخن گفتن جوانان در برابر بزرگ‌ترها و خویشتن‌داری مردم در جمع را تعیین می‌کند. برخی از آداب آن غریبه‌ها را شگفت‌زده می‌کند. خانواده‌های اشرافی زمانی پسران خود را برای تربیت به خانهٔ دیگری می‌فرستادند و این پرورش فرزندخواندگی دو خانواده را به هم پیوند می‌داد. زوج‌های متأهل به‌طور سنتی در برابر والدین خود ابراز محبت نمی‌کردند و داماد فاصلهٔ احترام‌آمیزی با والدین همسرش نگه می‌داشت. جشن‌های عروسی و گردهمایی‌ها همچنان بر رقص متمرکزند، رقصی که با رسمیتی بیش از یک مهمانی و نزدیک‌تر به یک آیین اجرا می‌شود.