اروتیک قرامانلی‌ها

کارامانلی‌ها با این ایده‌ی ساده که زبان مشترک و دین مشترک یک ملت می‌سازند جور درنمی‌آیند. قرن‌ها به‌عنوان مسیحیان ارتدوکس نماز خواندند و در خانه و بازار به ترکی سخن گفتند. آن ترکی را با حروف یونانی هم می‌نوشتند. همسایگانشان ایشان را کارامانلی می‌نامیدند، برگرفته از ایالت عثمانیِ کهنِ قرامان که بخش عمده‌ی مرکز آناتولی را دربرمی‌گرفت. خودشان را «روم» می‌نامیدند، واژه‌ی عثمانی برای مسیحیان ارتدوکس، و در هیچ‌یک از این‌ها تناقضی نمی‌دیدند.

شهرها و روستاهای ایشان در سراسر فلات پراکنده بود، از قرامان و قونیه به‌سوی شرق از راه نیغده و قیصری تا کاپادوکیه. آنجا خانواده‌های ارتدوکس همچنان در منظره‌ای که هنوز پر از کلیساهای صخره‌تراش از گذشته‌ی مسیحی کهن‌تر بود عبادت می‌کردند. بازرگانان کارامانلی در استانبول و دیگر شهرهای عثمانی نیز تجارت می‌کردند. پژوهشگران هنوز درباره‌ی چگونگی تکلم این جامعه به ترکی بحث می‌کنند. یک دیدگاه بر آن است که ایشان یونانیان بیزانسی بودند که زیر حکومت ترکان زبانشان را عوض کردند. دیدگاه دیگر بر آن است که ایشان مردمی ترک‌زبان بودند که ارتدوکس شدند. خود این جامعه هرگز نیازی به حل این پرسش نداشت.

آنچه از ایشان به‌جا مانده، پیکره‌ی بزرگی از چاپ است. از قرن هجدهم تا اوایل قرن بیستم، چاپخانه‌ها کتاب مقدس، کتاب‌های دعا، زندگی‌نامه‌ی قدیسان، روزنامه و داستان به کارامانلیدیکا تولید می‌کردند که ترکی با حروف یونانی است. روزنامه‌ی استانبولی Anatoli که به سردبیری Evangelinos Misailidis منتشر می‌شد دهه‌ها ادامه یافت. رمان او Temaşa-i Dünya از نخستین رمان‌های نوشته‌شده به ترکی به شمار می‌رود. امروز این متون پنجره‌ای است به این‌که رعایای عادیِ عثمانی در واقع چگونه سخن می‌گفتند، نه آن‌گونه که دربار می‌نوشت.

آن جهان با مبادله‌ی جمعیت در سال ۱۹۲۳ میان یونان و ترکیه پایان یافت، که مردم را بر پایه‌ی دین نه زبان دسته‌بندی کرد. خانواده‌های ارتدوکس ترک‌زبان به یونان فرستاده شدند، کشوری که بسیاری از ایشان به‌سختی زبانش را می‌دانستند. ایشان در محله‌های پناهندگان و روستاهای تازه‌ساز در سراسر شمال یونان و اطراف آتن اسکان یافتند. حلقه‌ی کوچکی در استانبول به دور کشیش Papa Eftim ماندند، کسی که برای کلیسایی ارتدوکس و ترکی جداگانه تلاش کرده بود.

در یونان ترکی طی یک یا دو نسل محو شد، هرچند برای مدتی در ترانه‌ها، دعاها و واژه‌های خانوادگی باقی ماند. نوادگان ایشان امروز یونانی‌زبان‌اند. ایشان با انجمن‌های زادگاهی و جشن‌های قدیسان، و با سفرهای بازگشت به کاپادوکیه، جایی که بسیاری از کلیساهای پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایشان هنوز برپاست، خاطره را زنده نگه می‌دارند.