اروتیک جاکون

جاکون‌ها خود را Orang Hulu می‌نامند، یعنی مردم بالادست، و این ترجیح تصادفی نیست. «جاکون» نامی است که دیگران به ایشان داده‌اند و در مالایی عامیانه به توهینی بدل شده که معنایش کسی است که به‌آسانی شگفت‌زده می‌شود، روستایی حیرت‌زده‌ای که در برابر چراغ‌های شهر خیره مانده است. مردمی که این نام بر آنها گذاشته شده در کرانه‌های رودخانه‌های جنوب پاهنگ و شمال جوهور زندگی می‌کنند، در حوضه‌های Endau و Rompin و در منطقهٔ دریاچه‌ای پیرامون Tasik Chini، در آنچه از جنگل‌های دشت‌های پست شبه‌جزیرهٔ مالایی باقی مانده است. ایشان بزرگ‌ترین گروهی‌اند که دستگاه اداری مالزی آنها را زیر عنوان Proto-Malay طبقه‌بندی می‌کند، یکی از سه دستهٔ اداری برای Orang Asli، و این برچسب بازماندهٔ دوران استعمار است: نظریه‌ای قرن نوزدهمی دربارهٔ موج‌های مهاجرت که ژنتیک‌دانان دهه‌ها پیش باور به آن را کنار گذاشتند، اما هنوز تعیین می‌کند کدام اداره به پرونده‌های اداری شما رسیدگی کند.

زبان ایشان Malayic است، همان شاخهٔ آسترونزی که زبان مالایی معیار از آن برآمده، و آن‌قدر به آن نزدیک است که بیگانگان آن را لهجهٔ روستایی می‌شنوند نه زبانی جدا. اما گویشوران بهتر می‌دانند. زندگی روزمره امروز به مالایی می‌گذرد و خودِ زبان جاکون در میان جوانان رو به کم‌رنگ شدن است. دین نیز مسیری مشابه پیموده است. چارچوب کهن‌تر جان‌انگارانه است: جهانی از ارواح جنگل، متخصصانی آیینی که بیماری و رؤیاها را درمان می‌کنند، و ممنوعیت‌هایی که تعیین می‌کنند در زیر سایهٔ درختان چه گفته و چه برداشته شود. از دههٔ 1980 به این سو، دولت از طریق نهادی که امور Orang Asli را اداره می‌کند کار تبلیغی سازمان‌یافته‌ای انجام داده و گرویدن به اسلام با خانه، جاده و کمک‌هزینه همراه شده است. بسیاری از خانواده‌ها هر دو چارچوب را هم‌زمان حفظ می‌کنند، بی‌آنکه تنش چندانی آشکار باشد.

کار بخشی جنگل است و بخشی کشاورزی. جاکون‌ها در بالای زنجیره‌ای تجاری قرار داشتند که به سوی پایین‌دست به واسطه‌ها و از آنجا به جهان می‌رسید: روتان، رزین دامار، عسل وحشی و مهم‌تر از همه گاهارو، چوب درونی آلوده به قارچِ درخت Aquilaria که گرمی در بازارهای عطر خلیج فارس و شرق آسیا فروخته می‌شود و تقریباً هیچ‌چیز از آن به کسی که آن را یافته بازنمی‌گردد. کشت برنج چرخشی جای خود را به لاستیک داد و لاستیک به نخل روغنی، که اغلب در زمین‌های مالک دیگری بود. زمین مسئلهٔ زنده است. اسکان مجدد در دوران وضعیت اضطراری جوامع را از رودخانه‌هایشان دور کرد و امتیازهای قطع درخت بیشتر آنچه باقی مانده بود را در اختیار گرفت. از زمان حکم مهمی در سال 2002، جوامع Orang Asli از جمله جوامع جاکون در پاهنگ برای حقوق عرفی بر زمین به دادگاه رفته‌اند و گاهی برنده شده‌اند، که در مالزی چیزی واقعاً تازه است.