اروتیک سدانگ

سدانگ‌ها قومی کوهستانی در مرکز ویتنام هستند و نام آنان بیش از یک جامعه را دربرمی‌گیرد. ویتنام به‌طور رسمی 54 گروه قومی را به رسمیت می‌شناسد و دسته‌ی خو دانگ در میان آن‌ها جماعت‌های خو تنگ، تو درا، مو نام، ها لانگ و کا دونگ را دربرمی‌گیرد. گفتار آنان به اندازه‌ای متفاوت است که زبان‌شناسان اغلب آن‌ها را زبان‌های جداگانه می‌شمارند. سرزمین آنان ارتفاعات پرشیب و اغلب ابرآلودی است که در آن ارتفاعات مرکزی به رشته‌کوه آنام می‌رسد. این سرزمین فلات کون توم و زمین‌های مرتفع پیرامون توده‌ی کوهستانی نگوک لین را دربرمی‌گیرد و به سوی شرق تا بخش‌های کوهستانی کوانگ نام و کوانگ نگای امتداد می‌یابد. آنان با جمعیتی اندکی بیش از 200,000 نفر، یکی از اقلیت‌های کوهستانی بزرگ‌تر به شمار می‌آیند.

همه‌ی این زبان‌ها به شاخه‌ی بهناری شمالی از خانواده‌ی زبان‌های اتریش‌آسیایی تعلق دارند. از این رو خویشاوندان نزدیک زبان بهناری هستند که در جنوب به آن سخن گفته می‌شود، و خویشاوندان بسیار دور زبان ویتنامی، زبان مدرسه‌ها، بازارها و دولت. روستا به‌طور سنتی پیرامون رونگ خود شکل می‌گیرد، خانه‌ای جمعی با بام کاهگلی بلند که در آن ریش‌سفیدان به رایزنی می‌پردازند، از میهمانان پذیرایی می‌شود و مراسم برگزار می‌شود. برنج دیم کوهستانی که در کشتزارهای کشت به شیوه‌ی بریدن و سوزاندن پرورش می‌یابد، غذای اصلی دیرینه است، هرچند در اطراف تو مو رونگ برخی جماعت‌ها شالیزارهای پلکانی در دامنه‌ها ایجاد می‌کنند. آهنگری در اینجا سنتی دیرینه دارد. نام‌ها از قاعده‌ای ساده پیروی می‌کنند: نام مردان با A و نام زنان با Y آغاز می‌شود. جینسنگ نگوک لین که امروز با بهای فوق‌العاده‌ای فروخته می‌شود، مدت‌ها پیش از آن‌که دانشمندان در دهه‌ی 1970 به آن توجه کنند، درمانی محلی بود.

زندگی دینی همچنان رو به سوی ارواح کوه‌ها، آب، برنج و نیاکان دارد. مناسبت‌های مهم، مانند برداشت محصول تازه یا خانه‌ی جمعی تازه، گونگ‌ها، خمره‌های شراب برنج که با نی‌های بامبو نوشیده می‌شود، و قربانی کردن حیوان را می‌طلبد. گاومیش سنگین‌ترین پیشکش است. موسیقی گونگ سدانگ‌ها و همسایگانشان بخشی از فرهنگ گونگ ارتفاعات مرکزی است که یونسکو آن را به رسمیت شناخته است. آیین کاتولیک نیز ریشه‌های ژرفی دارد. مبلغان فرانسوی آن را در میانه‌ی سده‌ی نوزدهم آوردند، هنگامی که هیئت تبلیغی کون توم را بنیان نهادند.

تاریخ بیشتر ناخوانده به سراغ سدانگ‌ها آمده است. در سال 1888 ماجراجویی فرانسوی به نام ماری-شارل داوید دو مایرنا از سران قبایل کوهستانی سوگند وفاداری گرفت و خود را ماری یکم، شاه سدانگ‌ها، خواند. پادشاهی او در حدود دو سال فروپاشید، اما نام سدانگ را در حافظه‌ی اروپاییان ماندگار کرد. هشت دهه بعد، تپه‌های پیرامون داک تو شاهد برخی از سنگین‌ترین نبردهای جنگ آمریکا بودند و آشوب آن به روستاهای سراسر منطقه رسید. امروز بیشتر سدانگ‌ها کشاورزی کوهستانی را با محصولات نقدی، کار مزدی و تحصیل در مدارس ویتنامی درمی‌آمیزند. پارچه‌ی دست‌بافت اکنون بیشتر هنگامی بیرون آورده می‌شود که گونگ‌ها نیز بیرون آورده می‌شوند.