اروتیک نگاجو

نگاجو (Ngaju) بزرگ‌ترین قوم دایاک در کالیمانتان مرکزی است که در کنار رودخانه‌های کاپواس، کاهایان، کاتینگان و منتایا ساکن‌اند؛ رودخانه‌هایی که از درون بورنئو به سمت جنوب و به سوی دریای جاوه جاری‌اند. این رودخانه‌ها برای آنان تنها جغرافیا نیستند، بلکه منطق سازمان‌دهنده‌ی زندگی روستایی، تجارت، آیین تشییع جنازه و خود نقشه‌ی کیهانی‌اند. بالادست با سرچشمه‌ی حیات و جهان بالا پیوند دارد؛ پایین‌دست، مردگان را با خود می‌برد. جامعه‌ی خانه‌های بلند نگاجو سنتاً رو به آب دارد، و جایگاه هر فرد در جهان مدت‌هاست تا حدی با میزان پیوند خانواده‌اش با جریان رودخانه سنجیده می‌شده است.

زبان آنان به شاخه‌ی Barito از زبان‌های Malayo-Polynesian تعلق دارد و در کنار زبان گروه‌های دایاک همسایه قرار می‌گیرد، و همچنین، هرچند پیوندی دور اما قابل اثبات، با زبان Malagasy همخانواده است، زبانی که دریانوردان بارینوزبان بیش از هزار سال پیش آن را به ماداگاسکار بردند. دو زیرگروه اصلی یکی Bakumpai است، مردمانی رودنشین با اکثریت مسلمان در حوضه‌ی Barito که قرن‌ها میانجی تجاری میان داخل و ساحل بوده‌اند، و دیگری Meratus که خویشاوندان پراکنده‌تر و کوه‌نشین کالیمانتان جنوب‌شرقی‌اند. گرایش Bakumpai به اسلام از سده‌ی هجدهم به بعد مسیری متمایز برای آنان رقم زد؛ نگاجوی داخلی‌تر دین خود را حفظ کرد.

این دین Kaharingan است، نامی که در سده‌ی بیستم از واژه‌ای به معنای «زندگی» ساخته شد و اکنون دولت اندونزی به دلایل اداری، نه الهیاتی، آن را زیر چتر هندوئیسم به رسمیت می‌شناسد. محتوای واقعی آن خاص خود آن است: کیهانی لایه‌لایه که خدای برتر، Ranying Hatalla، بر آن نظارت دارد، با جهانی بالایی و پایینی پرجمعیت و زندگی آیینی پیچیده‌ای که بر سفر طولانی روح پس از مرگ متمرکز است. آیین شاخص آن Tiwah است، مراسم تدفین ثانویه‌ای که ماه‌ها یا سال‌ها پس از دفن برگزار می‌شود و در آن استخوان‌های درگذشته بیرون آورده، پاک‌سازی و در استخوان‌دانی حکاکی‌شده به نام sandung نهاده می‌شود، در حالی که کاهنان روح را از طریق مسیرهای سرودخوانی‌شده به جهان بالا همراهی می‌کنند. Tiwah جمعی و پرهزینه است و می‌تواند چند روز طول بکشد؛ همچنان محور آیین‌های Kaharingan است.

سرزمین نگاجو در نیم‌قرن اخیر به شدت زیر فشار سیاست انتقال جمعیت، گسترش کشت نخل روغنی، آتش‌سوزی‌های تورب‌زارها و فعالیت تبشیری بوده است، و وضعیت ناهموار است: روستاهای مسیحی، روستاهای Kaharingan و شهرک‌های مسلمان Bakumpai در فاصله‌ی چند دقیقه‌ی قایق‌سواری کوتاه از یکدیگر قرار دارند. رودخانه هنوز بیشترِ این‌ها را سامان می‌دهد.