اروتیک اونک‌ها

اونکی‌ها مردمان گله‌دار گوزن شمالی در جنگل‌های بورئال‌اند که در جماعت‌های کوچک در کمانی پهناور پراکنده‌اند؛ کمانی که از حوضه‌ی ینیسی در مرکز سیبری تا اقیانوس آرام به سوی شرق کشیده می‌شود و تا جنگل‌های لارچ شمال شرق چین و شمال مغولستان ادامه می‌یابد. با وجود این گستره که از بیشتر کشورها بزرگ‌تر است، جمعیت آنان تنها حدود چهل هزار نفر است و سکونتگاه‌هایشان اغلب تنها چند خانواده را در خود جای می‌دهد که با صدها کیلومتر تایگا از هم جدا شده‌اند. اقتصاد سنتی بر سه چیز در ترکیب با هم استوار است: گله‌داری گوزن برای حمل‌ونقل و شیر، نه برای گوشت، شکار (سمور، موس، خرس)، و جابه‌جایی فصلی میان اردوگاه‌ها. چادر مخروطی از پوست و پوست درخت، یعنی چوم، همان مسکنی است که مردم‌شناسان روس در سده‌ی نوزدهم ترسیم کردند و امروز برخی خانواده‌های اونکی هنوز در مسیر شکار زمستانی آن را برپا می‌کنند.

زبان اونکی به تبار تونگوزی تعلق دارد، همان شاخه‌ای که منچو نیز به آن تعلق دارد، و به دو خوشه‌ی گویشی شمالی و جنوبی تقسیم می‌شود که دیگر کاملاً برای یکدیگر قابل‌فهم نیستند. این زبان در دو سوی مرز در خطر نابودی است، زیرا روسی و ماندارین بیشترین بار جایگزینی را بر دوش کشیده‌اند، اما در اردوگاه‌های گله‌داری بیش از روستاها پایداری کرده است. گویشوران مسن‌تر واژگان قابل‌توجهی برای گوزن نگه می‌دارند: ده‌ها اصطلاح متمایز بر حسب سن، جنس، مرحله‌ی رشد شاخ و خلق‌وخو، نوعی ریزبینی که همان لحظه‌ای که نسلی از کار با این جانوران دست می‌کشد، ناپدید می‌شود.

زندگی دینی به معنایی دقیق و فنی شامانی است؛ خود واژه‌ی shaman از اونکی šamán می‌آید و اونکی‌ها همان مردمی‌اند که مردم‌شناسان هنگام وضع این مقوله آنان را توصیف می‌کردند. کار شامان کاربردی است: یافتن شکار، درمان بیماری، همراهی با روان درگذشتگان، میانجی‌گری با ارواح رود، آتش و جانوران خاص. حکومت شوروی از دهه‌ی 1930 به بعد این سنت را سخت سرکوب کرد و شامان‌های فعال را اعدام یا تبعید کرد، و در بسیاری از مناطق این تبار گسسته شد. آنچه امروز باقی مانده تا حدی عملِ پیوسته در مناطق دورافتاده است و تا حدی احیای عمدی، که گاه در غرب با ارتدکس روسی و در جنوب با عناصر بودایی تبتی درآمیخته است.

زیرگروه‌ها بیشتر بر پایه‌ی جغرافیا و اقتصاد جدا می‌شوند: اوروکن و سولون در شمال شرق چین، اوینکی و خامنیگان در مغولستان و بوریاتیا، اونکی‌های گله‌دار یاکوتیا، و گروه‌های یکجانشین‌تر شکارچی جنگل در آمور. هر یک گونه‌ای قابل‌شناسایی را به کار می‌برد و هر کدام در سده‌ی گذشته با دولتی متفاوت چانه زده‌اند.