چین
CNآسیای شرقی
این کشور محل زندگی 10 گروه قومی مستند است. این صفحه داده‌های فنوتیپی و جمعیتی آن‌ها را در یک مرجع وزن‌دهی‌شده ترکیب می‌کند: رنگ پوست، ویژگی‌های چهره، بافت مو و ساختار بدن، برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی.
ترکیب جمعیتی
وزن‌های ترکیب از خوداظهاری در سرشماری‌ها و پیمایش‌های جمعیتی منتشرشده به دست آمده‌اند. هر ردیف به صفحهٔ اطلس گروه قومی پیوند دارد.
| گروه قومی | وزن |
|---|---|
 چینی‌های هان | ۹۱٫۷٪ |
 سایر اقلیت‌های چینی | ۲٫۳٪ |
 ژوانگ‌ها | ۱٫۳٪ |
 هوی‌ها | ۰٫۸٪ |
 اویغورها | ۰٫۸٪ |
 میائوها | ۰٫۸٪ |
 مانچوها | ۰٫۷٪ |
 یی‌ها | ۰٫۷٪ |
 تبتی‌ها | ۰٫۵٪ |
 مغول‌های چین | ۰٫۴٪ |
نیم‌رخ فنوتیپی
جمعیت چین عمدتاً از گروه قومی هان چینی (حدود 91.1% بر اساس سرشماری 2020) و همچنین 55 ملیت اقلیت قومی به رسمیت شناخته‌شده (حدود 8.9% در مجموع، تقریباً 125 میلیون نفر) تشکیل می‌شود. ساختار جمعیتی این کشور بازتاب حدود 4000 سال فرایندهای جمعیتی است: شکل‌گیری قوم هان در حوضهٔ رود زرد و گسترش به سوی جنوب، بقای جمعیت‌های بومی پیش از هان در مناطق مرتفع جنوب‌غربی و جنوب (چوانگ، میائو، یی، بای، توجیا، دونگ و دیگران)، جمعیت‌های تونگوزی و مغولی شمال‌شرق آسیا در منچوری و مغولستان درونی، جمعیت‌های تبتی و تبتی-برمه‌ای در فلات مرتفع غربی، جمعیت‌های ترک و ایرانی در منطقهٔ واحه‌ای و بیابانی شمال‌غربی (اویغور، قزاق، قرقیز، ازبک، تاتار، تاجیک، سالار)، و جمعیت تاریخی مسلمان هوی که به زبان چینی سخن می‌گوید و در سراسر کشور پراکنده است.
مطالعات ژنومی گسترده (کنسرسیوم SNP پان‌آسیایی هوگو 2009، چن و همکاران 2009، شو و همکاران 2008، یانگ و همکاران 2017) ساختار ژنتیکی درونی پیچیده‌ای را مستند می‌کنند؛ با گرادیان روشن هان شمالی-جنوبی و خوشه‌های متمایز اقلیت‌های قومی که با الگوهای گستردهٔ اوراسیایی هم‌راستا هستند: هان‌های شمالی با جمعیت‌های کره‌ای و منچوری خوشه می‌شوند؛ هان‌های جنوبی با جمعیت‌های ناطق به زبان‌های تای-کادایی و اتریش-آسیایی جنوب چین و جنوب شرق آسیا خوشه می‌شوند؛ جمعیت‌های تبتی، تبتی-برمه‌ای و مغولی خوشه‌های متمایز شرق آسیایی تشکیل می‌دهند؛ اویغورها و سایر جمعیت‌های ترک‌زبان شمال‌غربی جایگاه میانی بین جمعیت‌های منبع شرق و غرب اوراسیا دارند.
رنگ پوست در کل جمعیت از Fitzpatrick II تا V را در بر می‌گیرد که III مقدار غالب کشوری است. نیمهٔ شمالی کشور (شمال‌شرق، شمال، شمال‌غرب به‌جز سین‌کیانگ) به سمت II-III تمایل دارد. جنوب چین (گوانگ‌دونگ، گوانگ‌شی، های‌نان، یون‌نان، فوجیان، هونان، جیانگ‌شی) به سمت III-IV تمایل دارد. جمعیت‌های فلات تبت به سمت III-IV با زیرتون مسی-برنزی گرایش دارند. جمعیت‌های سین‌کیانگ به دلیل جمعیت قابل توجه اویغور و سایر جمعیت‌های ترک که حدود 50% نیاکان غربی اوراسیایی دارند، گسترده‌ترین دامنهٔ ظاهری درون یک منطقه را نشان می‌دهند. موی سر در اغلب قاطع جمعیت صاف است (Andre Walker 1A-1B) و در بیشتر جمعیت یکنواخت و سیاه یا قهوه‌ای بسیار تیره است، در حالی که جمعیت‌های اویغور و ترک شمال‌غربی بافت (1A-2B) و رنگ (برخی قهوه‌ای متوسط و تیره‌های روشن‌تر) گسترده‌تری دارند. رنگ چشم در بیشتر جمعیت یکنواخت و از قهوه‌ای تا قهوه‌ای تیره است، با فراوانی بالاتر چشم‌های روشن در جمعیت‌های اویغور و سایر جمعیت‌های ترک شمال‌غربی. ویژگی‌های چهره و اندام نیز به همین شکل با تمایزات منطقه‌ای و جمعیت منبع قومی همراه‌اند. تنوع درونی قابل توجه است؛ تنوع منطقه‌ای و اقلیت‌های قومی این کشور از گسترده‌ترین تنوع‌ها در میان هر جمعیت ملی منفرد است.
نمایی توصیفی، نه داوری دربارهٔ افراد
این صفحه مجموعهٔ وزن‌دهی‌شده‌ای از مشاهدات فنوتیپی در میان جمعیت این کشور را نشان می‌دهد که بر ترکیب جمعیتی برگرفته از منابع منتشرشدهٔ سرشماری و تبارشناسی استوار است. فنوتیپ‌ها در هر کشوری بسیار متنوع‌تر از آن چیزی هستند که این مجموعه نشان می‌دهد؛ این یک مرجع توصیفی است، نه داوری قطعی دربارهٔ هیچ فردی.
یادداشت‌های روش‌شناسی
وزن‌های ترکیب از سرشماری ملی هفتم جمعیت در سال 2020 که توسط اداره ملی آمار چین انجام شده، به‌دست آمده است؛ این جدیدترین سرشماری جامع چینی است. جمهوری خلق چین 55 ملیت اقلیت قومی به رسمیت شناخته‌شده (shaoshu minzu) را به‌علاوهٔ اکثریت هان شمارش می‌کند. زمینهٔ ژنومی گسترده (هوگو 2009، چن و همکاران 2009، شو و همکاران 2008، یانگ و همکاران 2017، و یی و همکاران 2010 درباره سازگاری تبتی‌ها با ارتفاع بالا) از تفسیر ویژگی‌های ظاهری پشتیبانی می‌کند. محدودیت‌ها: (1) مفهوم چتری هان، زیرجمعیت‌های منطقه‌ای بزرگ شمالی و جنوبی را با تمایز ژنتیکی و ظاهری قابل تشخیص دربر می‌گیرد؛ هان شمالی، هان جنوبی، کانتونی‌ها، هاکا، هوکلو/مین، هونانی‌ها، سیچوانی‌ها و دیگران، با آنکه از نظر فرهنگی برجسته‌اند، جداگانه شمارش نمی‌شوند؛ (2) طبقه‌بندی اقلیت‌های قومی جمهوری، نتیجهٔ تصمیم‌های طبقه‌بندی دولت در جریان کارزارهای شناسایی قومی در سال‌های 1953 تا دهه 1990 است و لزوماً هویت خودشناسی جوامع را بازتاب نمی‌دهد؛ برخی تصمیم‌های طبقه‌بندی چند جامعهٔ زبانی و فرهنگی متمایز را در قالب یک ملیت رسمی واحد ادغام کرده‌اند (به‌ویژه گروه‌های یی، میائو، یائو و چوانگ)؛ (3) سهم خودشناسی اویغورها از حدود سال 2017 تحت تأثیر اختلال گستردهٔ سیاست‌های دولتی قرار گرفته و بازداشت جمعی و کنترل جمعیت در آن مستند شده است؛ (4) منطقهٔ هنگ‌کنگ، منطقهٔ ویژهٔ اداری چین (HK) و ماکائو، منطقهٔ ویژهٔ اداری چین (MO) در ترکیب EE به‌طور جداگانه شمارش می‌شوند (و هرکدام صفحهٔ کشور جداگانه‌ای دارند)، و همچنین تایوان (TW) که جمهوری خلق چین بر آن کنترل ندارد؛ (5) دستهٔ «سایر ملیت‌های اقلیت چینی» حدود 46 ملیت متمایز را با ناهمگونی ظاهری قابل توجه دربر می‌گیرد که مجموع کشوری نمی‌تواند آن را نشان دهد.
منابع اصلی
- 1.National Bureau of Statistics of China. Bulletin of the Seventh National Population Census of the People's Republic of China (No. 1 through No. 8). Beijing: NBSC; 2021.
- 2.HUGO Pan-Asian SNP Consortium. Mapping human genetic diversity in Asia. Science. 2009;326(5959):1541-1545. doi:10.1126/science.1177074
- 3.Chen J, Zheng H, Bei JX, et al. Genetic structure of the Han Chinese population revealed by genome-wide SNP variation. Am J Hum Genet. 2009;85(6):775-785. doi:10.1016/j.ajhg.2009.10.016
- 4.Xu S, Huang W, Qian J, Jin L. Analysis of genomic admixture in Uyghur and its implication in mapping strategy. Am J Hum Genet. 2008;82(4):883-894. doi:10.1016/j.ajhg.2008.01.017
- 5.Yi X, Liang Y, Huerta-Sanchez E, et al. Sequencing of 50 human exomes reveals adaptation to high altitude. Science. 2010;329(5987):75-78. doi:10.1126/science.1190371
کشورهای دیگر این منطقه
مراجع تجمیعی فنوتیپ برای کشورهای همسایه، وزن‌دهی‌شده بر اساس ترکیب جمعیتی.