اروتیک باتودها

باتود یکی از گروه‌های قدیمی و نام‌دار اویرات‌ها، یعنی مغول‌های غربی، است. آنچه این گروه را کنار هم نگه می‌دارد تبار و نام مشترک است، نه زبان یا قلمرو ویژه‌ای. نام این گروه معمولاً به واژهٔ مغولی baatar به معنای قهرمان بازگردانده می‌شود. باتود در برخی روایت‌های فهرست «چهار اویرات» دیده می‌شود، یعنی اتحادی که پس از فروپاشی سلسلهٔ یوان در دشت‌های غربی برخاست، هرچند فهرست‌های بازمانده به‌ندرت دربارهٔ هویت این چهار گروه همداستان‌اند. همین خود چیزی را نشان می‌دهد: اتحادهای دشتی پیرامون رهبران و خط‌های خانوادگی شکل می‌گرفتند و گروه‌ها با تغییر بخت خود ادغام می‌شدند، از هم جدا می‌شدند و نامشان را تغییر می‌دادند. سرزمین اویرات‌ها علفزارهای مرتفع، حوضه‌های دریاچه‌ای و رشته‌کوه‌های غرب مغولستان و دزونگاریا است که امروز شمال سین‌کیانگ در چین است. اقتدار اویرات‌ها با خانات دزونگار به اوج رسید و با نابودی آن به دست ارتش‌های سلسلهٔ چینگ در دههٔ 1750 پایان یافت. آن فاجعه بخش بزرگی از جمعیت را از میان برد و بقیه را پراکنده کرد، و گروه‌های کوچک‌تر خرد شدند و در گروه‌های بزرگ‌تر جذب شدند.

زبان آنان اویراتی است، زبانی مغولی که به مغولی خالخایی معیار نزدیک است، اما آواها و واژگان ویژهٔ خود را دارد. در مغولستان، آموزش بر پایهٔ معیار خالخایی گویش را فرسوده کرده است. در سین‌کیانگ مردم هنوز از خط روشن (تودو بیچیگ) استفاده می‌کنند که راهب زایا پاندیتا در سال 1648 ابداع کرد تا با گفتار اویراتی بهتر از خط قدیمی مغولی سازگار باشد. آیین بودایی تبتی مکتب گلوگ در آغاز سدهٔ هفدهم میان اویرات‌ها رواج یافت و به وفاداری سیاسی به همان اندازه پیوند خورد که به ایمان شخصی. در مغولستان، صومعه‌ها در پاکسازی‌های دههٔ 1930 ویران شدند و احیای دینی از سال 1990 ناهموار اما واقعی بوده است. عادت‌های کهن‌تر در کنار آن ادامه دارند: افزودن سنگ به توده‌های سنگی ovoo بر گردنه‌های کوهستان، پاشیدن شیر در هوا برای سفری امن، و قواعدی دربارهٔ آتش اجاق در خیمهٔ مغولی (ger) که نباید از روی آن گذشت یا با چاقو به آن زد. حکومت سوسیالیستی مغولستان نیز نام طایفه‌ها را از کاربرد انداخت. هنگامی که حدود سال 2000 از شهروندان خواسته شد دوباره آن‌ها را ثبت کنند، بسیاری از خانواده‌ها به نام‌های قبیلگی کهن بازگشتند. برای گروه‌هایی چون باتود، هویت امروزه بیشتر در همان جا زنده است: در حافظهٔ خانواده و تبار، نه در سیاست.