اروتیک ارزیاها

ارزیاها بزرگ‌ترین دو قومی هستند که بیگانگان مدت‌ها آن دو را با هم «موردوین» نامیده‌اند، و همین نام‌گذاری دقیقاً چیزی است که آنان در برابرش مقاومت می‌کنند. خود را ارزیات می‌نامند، به زبانی سخن می‌گویند که همسایه‌ی موکشایی‌شان فقط با زحمت دنبالش می‌کند، و لباسی می‌پوشند که آشکارا از آن خودشان است. سرزمینشان جنگل‌استپ میان رودهای اوکا و ولگاست: نیمه‌ی شرقی جمهوری موردوی، و روستاهای ارزیا که در مناطق نیژنی نوگورود، پنزا، اولیانوفسک، سامارا و اورنبورگ پراکنده‌اند، با جیب‌هایی در چوواشستان، تاتارستان و باشقیرستان. بیشتر ارزیاها بیرون از جمهوری‌ای زندگی می‌کنند که نام جمعی‌شان را بر خود دارد، و این یکی از دلایل کم‌رنگ شدن زبان است. روسی به شهر، مدرسه و ازدواج‌های مختلط تعلق دارد. ارزیایی همان زبانی است که مادربزرگ در روستا به آن سخن می‌گوید.

ارزیایی زبانی اورالی است و از دور با فنلاندی و استونیایی خویشاوند است، و تنها خویشاوند نزدیکش موکشایی است. این دو از دهه‌ی 1920 به‌عنوان دو زبان ادبی جدا نوشته شده‌اند؛ ارزیایی بر پایه‌ی گویش کوزلوفکا نوشته می‌شود. هر دو نشانه‌ی شاخص موردوینی را دارند: صرف معین فعل، که در آن فعل نه‌تنها نشان می‌دهد چه کسی انجام می‌دهد، بلکه نشان می‌دهد چه چیزی بر آن واقع می‌شود. ارزیایی در موردوی زبان رسمی مشترک است، و روز زبان ارزیایی، 16 آوریل، یادبود زبان‌شناس آناتولی ریابوف است که در سال 1938 با گلوله تیرباران شد.

ارتدوکسی با زور رسید. مسکو پس از سقوط قازان در سال 1552 ولگا را گرفت، و غسل تعمید دسته‌جمعی دهه‌ی 1740 شورش تریوشفو نزدیک نیژنی نوگورود را برانگیخت. ایمان کهن هرگز کاملاً رخت برنبست. گردهمایی‌های دعای روستایی به نام اوزکس، نذورات به ویر-آوا، خدای جنگل، و ودآوا، خدای آب، و سفره‌های گورستان برای مردگان، دو قرن کنار ارتدوکسی ادامه یافتند. از سال 1999 به این سو، راسکن اوزکس، دعایی سراسری ارزیایی که هر سه سال یک بار در چوکالی در شمال موردوی برگزار می‌شود، به این احیا یک مراسم عمومی و یک ریش‌سفید منتخب به نام اینیازور داده است. بیشتر ارزیاها از راه غسل تعمید همچنان ارتدوکس‌اند، و احیا اقلیتی جدی است.

تاریخ چند نام ارزیایی را نگه داشته است. پورگاز در دهه‌ی 1220 با شاهزادگان ولادیمیر جنگید، در حالی که رقیب موکشایی‌اش، پورش، به آن‌ها پیوست. آلنا از آرزاماس، راهبه‌ی سابق، ستونی شورشی را در قیام استپان رازین رهبری کرد و در سال 1670 در تمنیکف سوزانده شد. مجسمه‌ساز استپان نفیودوف این نام قومی را به‌عنوان نام خانوادگی خود برگزید، یعنی ارزیا، و دو دهه چوب‌های سخت آرژانتینی را تراشید تا آثارش سرانجام به ساراسک بازگشت. لباس زنانه چیزی است که دیگران همه به یاد دارند: پانار کتانی سفید گلدوزی‌شده با قرمز و سیاه، سینه‌بندی از سکه و مهره، و پولای، زیور منگوله‌دار و مهره‌دوزی‌شده‌ای که از کودکی در پشت لگن بسته می‌شود و آن‌قدر سنگین است که بار سنگینی به شمار می‌آید. کندوداری درختی، شرابی به نام پوره و کواس چغندری به نام پوزا، تصویر را کامل می‌کنند؛ مردمی که آشپزخانه و دستور زبانشان را بیش از خدایانشان نگه داشته‌اند.