اروتیک لوواری‌ها

لوواری‌ها پیشهٔ خود را در نامشان دارند. لو در زبان مجاری به معنای اسب است، و در بخش بیشتر دو قرن، خانواده‌های لوواری از راه اسب روزگار می‌گذراندند: خریدن، درمان کردن، معاوضه با اسب بهتر و رفتن به جای دیگر، و گشتن در بازارهای مکاره و شهرهای بازارگاهی مجارستان، ترانسیلوانیا، اسلواکی، لهستان و اتریش. آنان به روماهای ولاخ تعلق دارند، شاخه‌ای که در طول قرن‌های طولانیِ بردگی روماها در والاکیا و مولداوی شکل گرفت و پس از الغای بردگی در دههٔ 1850 به اطراف پراکنده شد. لوواری‌ها در سرزمین‌های مجارستان شکل گرفتند: آن‌قدر نزدیک به مسگران کالدراش و الک‌سازان چوراری که دستور زبان و آیین رفتاری مشترکی با آنان داشته باشند، و آن‌قدر متمایز که نام و آوازهٔ خود را حفظ کنند. تجارت اسب، که با آمدن تراکتور و کامیون نابود شد، تا حد زیادی از میان رفته است، اما غریزهٔ تجاری پشت آن از میان نرفته است: همان خانواده‌ها به خودرو، ضایعات، فرش و غرفه‌های بازار روی آوردند. آنچه این گروه را کنار هم نگه داشته هرگز یک قلمرو نبوده است. پیوند آنان خویشاوندی، یک پیشه و یک زبان است.

این زبان پایدارترین دارایی آنان است. لوواری گویشی ولاخ از زبان روماها است، با ریشه‌ای هندوآریایی و لایه‌ای ضخیم از واژه‌های قرضی مجاری و رومانیایی بر روی آن، و در مجارستان همین گویش است که نهادینه شده است: آموزش داده می‌شود، به آن کتاب منتشر می‌شود، و می‌توان در آن آزمون رسمی و معتبر زبان دولتی داد، که برای هر گویشی از زبان روماها در هر جای جهان نادر است. مجارستان سه جامعهٔ روما را به رسمیت می‌شناسد، و لوواری‌ها در شمار روماهای ولاخ یا اولاه قرار می‌گیرند، جدا از رومونگروها که به زبان مجاری سخن می‌گویند و جدا از بیاش‌ها که به نوعی رومانیایی کهن حرف می‌زنند. بیشترشان، بسته به محلی که خانواده در آن ساکن شده، کاتولیک رومی، کاتولیک یونانی یا ارتدکس‌اند، و از اواسط قرن گذشته جماعت‌های پنطیکاستی به‌طور پیوسته پیرو جذب کرده‌اند. اما قواعدی که زندگی روزمره را سامان می‌دهد قواعدی درونی است: رومانیپه، یعنی تکالیف روما بودن؛ آیین پاکی که تعیین می‌کند چه چیز و چه کسی ماریمه، یعنی آلوده، است و از این رو در فاصله نگه داشته می‌شود؛ کریس، مجمعی از بزرگان محترم که برای حل اختلافاتی تشکیل می‌شود که دادگاه‌های بیگانگان فقط آن‌ها را بدتر می‌کنند؛ و پومانا، ضیافت یادبودی که در فواصل معین برای مردگان برگزار می‌شود. دو رویداد الگوی قدیمی را درهم شکست. نسل‌کشی نازی‌ها خانواده‌های لوواری را در مجارستان، اتریش و اسلواکی درهم کوبید، جنایتی که تسیا استویکا، بازماندهٔ اتریشی، در دههٔ 1980 در خاطرات و صدها نقاشی‌اش با پافشاری به ثبت عمومی رساند، آن هم زمانی که تقریباً هیچ‌کس دیگر حاضر به این کار نبود. سپس دولت‌های سوسیالیستی کوچ‌گری را یکسره ممنوع کردند و واگن‌ها را در همان جا ساکن کردند. آنچه باقی مانده مردمی است که اکنون بیشترشان شهرنشین و یک‌جانشین‌اند و همچنان آشکارا حاضر نیستند در اکثریت پیرامونشان حل شوند.