اروتیک دومپاس

دومپاس‌ها یکی از کوچک‌ترین قوم‌های نام‌برده‌شده در ساباه هستند، ایالتی در مالزی که در شمالی‌ترین نقطه بورنئو قرار دارد. آنچه بیش از هر چیز آن‌ها را متمایز می‌کند، زبان‌شان است. زبان دومپاس زبانی مستقل است و گویش محلی یک همسایه بزرگ‌تر نیست، و در منطقه‌ای دوام آورده که جامعه‌های بسیار بزرگ‌تر می‌توانستند به‌سادگی آن را در خود حل کنند. پیمایش‌ها تنها حدود هزار گوینده را شمرده‌اند. هویت آن‌ها بر شمار زیاد استوار نیست، بلکه بر چند روستای معدود تکیه دارد که هنوز به این زبان سخن می‌گویند.

آن‌ها در شرق این ایالت زندگی می‌کنند، در ناحیه‌های لابوک-سوگوت و کیناباتانگان در داخل خشکی و دور از سانداکان. این منطقه بورنئوی دشتی و تپه‌ای است که رودخانه‌ها مدت‌ها راه‌های اصلی بوده‌اند و روستاها در امتداد آب شکل گرفته‌اند. در دهه‌های اخیر ابتدا قطع درختان و سپس کشت نخل روغنی زمین‌های اطراف آن‌ها را دگرگون کرده است. این تغییر شیوه بهره‌برداری از زمین را در سراسر شرق ساباه تغییر داده و بسیاری از جوانان را به سوی دستمزدهای مزرعه و کارهای شهری کشانده است.

این زبان به شاخه دوسونیک خانواده آوسترونزی تعلق دارد، همان گروهی که کادازان-دوسون، بزرگ‌ترین قوم بومی ساباه را نیز دربر می‌گیرد. دومپاس آن‌قدر به این خانواده نزدیک است که در آن جای گیرد، اما آن‌قدر متمایز است که زبانی جداگانه به شمار آید. مردم همان ناحیه‌ها به زبان‌های پایتانیک نیز سخن می‌گویند که گروهی همسایه از خانواده آوسترونزی است. این موقعیت دومپاس‌ها را بر خط مرزی میان دو گروه زبانی مرتبط اما جدا قرار می‌دهد.

در دسته‌بندی‌های قومی رسمی ساباه، دومپاس‌ها معمولاً زیر چتر گسترده کادازان-دوسون قرار می‌گیرند، گروه فرهنگی و سیاسی‌ای متشکل از ده‌ها جامعه مرتبط. این گروه‌بندی به قوم‌های کوچک‌تر صدای مشترک بلندتری می‌دهد، از جمله در رویدادهای سراسری ایالت مانند کاآماتان، جشن برداشت محصول. اما از سوی دیگر ویژگی‌های خاص هر گروه را محو می‌کند. درباره آداب، باورها یا زندگی اجتماعی دومپاس‌ها کمتر چیزی منتشر شده است و بیشتر آنچه موجود است، آن‌ها را در کنار همسایگان بزرگ‌تر قرار می‌دهد.

در سراسر ساباه روستایی، سنت‌های کهن نیاکانی و ارواح طی یک قرن گذشته جای خود را به مسیحیت و اسلام داده‌اند، هرچند اینکه این توازن میان دومپاس‌ها چگونه شکل گرفته، به‌خوبی ثبت نشده است. آنچه روشن است این است که نام، زبان و جامعه همچنان زنده‌اند، و برای قومی به این کوچکی این امر بدیهی نیست.